1. Adi Şirketin Uygulama Alanı
Adi şirket, Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenen, en basit şekilde kurulabilen şirket türüdür. Kuruluşu için herhangi bir şekil şartı bulunmaz; sözlü ya da yazılı şekilde kurulabilir. Geçici veya sürekli nitelikteki işlerde kullanılabilir ve ticaret siciline tescil edilmesi gerekmez.
TBK m.620/2 uyarınca, kanunda öngörülen kuruluş şartlarını henüz tamamlamamış olan bir ticaret şirketi, bu aşamada adi şirket niteliği taşır. Bu düzenleme, her ticaret şirketinin temelinde aslında bir adi ortaklık ilişkisinin bulunduğunu gösterir. Ticaret şirketleri, tüzel kişilik kazanmadan önce ortaklar arasında doğan hukuki ilişki yönünden adi şirket hükümlerine tabidir.
Dolayısıyla, her ticaret şirketi kuruluş aşamasında bir adi şirket görünümü sergiler. Tüzel kişilik kazanılmasıyla birlikte artık TTK hükümleri devreye girer. Ancak TTK’da hüküm bulunmayan hallerde önce Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) tüzel kişilere ilişkin hükümleri, ardından TBK’nın adi şirkete dair hükümleri uygulanır. Bu sıralama, kanun koyucunun tüzel kişilik kavramını şirket kavramından daha öncelikli gördüğünü göstermektedir.
2. Adi Şirketin Görünüm Şekilleri
Adi şirketler, dışa yansıyış biçimlerine göre iki farklı şekilde karşımıza çıkar:
a) Dış (Açık) Adi Şirket:
Dış adi şirket, üçüncü kişiler tarafından da açıkça bir şirket olarak görülebilen ve bilinen klasik adi şirkettir. Ortakların birlikte hareket ettiği ve şirketin dışa yansıyan bir ekonomik faaliyeti bulunduğu yapılardır.
b) İç (Gizli) Adi Şirket:
İç adi şirket ise yalnızca ortaklar arasında hüküm ifade eder ve üçüncü kişiler tarafından bilinmez. Genellikle ticaret yapması yasak olan kişilerin dolaylı olarak ticari faaliyete katılmak istemesi durumunda görülür. Örneğin, devlet memuru olan bir kişinin, başka birinin üzerine işletme açarak kârı aralarında paylaşması gizli adi şirket örneğidir.
Bu tür şirketlerde üçüncü kişiler, gizli ortaklığı ispatlasalar dahi doğrudan gizli ortaktan talepte bulunamazlar. Ancak bazı görüşlere göre, gizli ortaklık üçüncü kişilerce ispatlandığında artık gizli değil açık adi şirket söz konusu olur ve gizli ortak da sorumluluk altına girer.
3. Ortak Girişim (Joint Venture ve Konsorsiyum)
Adi şirket benzeri yapılanmalardan biri de ortak girişimlerdir. Büyük ölçekli ve yüksek maliyetli projelerde (örneğin havalimanı, otoyol, enerji tesisi yapımı gibi) birden fazla şirketin geçici olarak bir araya gelmesiyle kurulan yapılar, uygulamada genellikle anonim şirket formunda veya adi ortaklık şeklinde karşımıza çıkar.
- Joint Venture (İş Ortaklığı): Taraflar, projenin tamamını birlikte üstlenir ve her aşamasını müştereken gerçekleştirir. Riskler ve kazanç ortaklaşa paylaşılır.
- Konsorsiyum: Ortaklar projenin farklı bölümlerini, kendi uzmanlık alanlarına göre üstlenir. Her bir ortağın edimi bellidir; dolayısıyla yükümlülük ihlali halinde sorumluluk sadece o ortağa aittir.
Bu fark nedeniyle Joint Venture ortakları işin tamamından birlikte sorumluyken, Konsorsiyum üyeleri sadece kendi üstlendikleri kısımdan sorumlu olurlar.
4. Adi Şirketin Kuruluşu
Adi şirket, şekil şartına tabi olmaksızın kurulur. Şirket sözleşmesinin yazılı olması zorunlu değildir; tarafların irade beyanı yeterlidir. Ancak, taşınmaz sermaye konulacaksa sözleşmenin yazılı yapılması ve resmi şekilde düzenlenmesi gerekir.
Adi şirketin tüzel kişiliği bulunmadığından, ticaret siciline tescili veya ticaret unvanı bulunmaz. Bu nedenle şirket tacir sayılmaz; yalnızca ortakların bireysel tacir sıfatı olabilir. Şirketin borçlarından ortaklar şahsen, müteselsilen ve doğrudan sorumludur.
Anahtar Kelimeler
Adi şirket, TBK 620, şirketlerin hukuki niteliği, ticaret şirketi kuruluşu, iç adi şirket, dış adi şirket, gizli ortaklık, ortak girişim, Joint Venture, konsorsiyum, tüzel kişilik, adi ortaklıkta sorumluluk, ticaret sicili tescili, adi şirket sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu, şirket hukuku, ticaret hukuku, anonim şirket, limited şirket, şirket kuruluş aşaması.
Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.
Bir Cevap Yazın