Hakaret içerikli paylaşımı beğenmek, Yargıtay’ın bu sayfada incelediğimiz kararına göre tek başına hakaret suçunu oluşturmuyor. Beğeni butonuna basmak, paylaşımı yazmak ya da yaymak anlamına gelmez; ceza hukukunda suçun hem hareketi hem de kastı ayrı ayrı aranır. Ancak her dosya aynı sonuçla bitmez, çünkü beğeninin yanına eklenen yorum, paylaşım ya da tekrar eden davranış tabloyu değiştirebilir. Ankara’da ceza davalarında hizmet veriyoruz: Ankara ceza avukatı.
Bu yazının konusu yalnızca beğeni. Hakaretin genel çerçevesi için sosyal medyada hakaret suçu, özel mesajla hakaret için Instagram DM hakaret cezası, başkasının paylaşımını yaymak için ise retweet etmenin cezai sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hakaret içerikli paylaşımı beğenmek, Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin incelediğimiz kararında hakaret suçu sayılmadı; eylem kaba ve nezaketsiz bulundu, kast ve fiil unsuru oluşmadı. TCK m.125 sövme veya somut isnat arar. Yine de yorum, paylaşım ya da tekrar eden destek varsa sonuç değişebilir; dosyanın koşullarına göre değerlendirilir.
İçindekiler
- Karara konu olay
- Yargıtay kararı ne dedi?
- Hakaret içerikli paylaşımı beğenmek TCK m.125 kapsamında suç mu?
- Maddi ve manevi unsur
- Beğenme, yorum ve paylaşma farkı
- Beğeniyi kimin yaptığı nasıl ispatlanır?
- Beğeninin hukuki sonuçları
- Hakkınızda şikâyet varsa
- Beğeni nedeniyle şikâyet etmeyi düşünüyorsanız
- Sık görülen hatalar
- Sıkça Sorulan Sorular
- Sonuç
Hakaret İçerikli Paylaşımı Beğenmek Suç Mu?: Yargıtay Kararı
Karara konu olay
Dosyadaki olay bir sosyal medya platformunda yaşandı. Bir kullanıcı tanınmış bazı siyasetçilerin fotoğraflarını hayvan figürleriyle birleştirdi ve bu kolajı kendi profilinde herkese açık paylaştı. Sanık, gönderiye yorum yazmadı; yalnızca beğeni bıraktı. Mağdurlar şikâyette bulundu, savcılık soruşturma açtı ve ilk derece mahkemesi sanığı hapis cezasına çarptırdı.
Sanık müdafii hükmü istinafa taşıdı. İstinaf mahkemesi sanık hakkında beraat kararı verdi; karar Yargıtay incelemesinden de geçti. Bu noktada bir ayrıntıyı vurgulamak gerekir: ilk derece mahkemesinde verilen mahkûmiyet, beğeninin neden tartışmalı olduğunu gösteriyor. Aynı eylem hakkında farklı derecelerde farklı sonuçlar çıkabiliyor. İstinaf ve temyiz aşamasının nasıl işlediğini istinaf ve temyiz süreci yazımızda ayrıca anlattık.
Yargıtay kararı ne dedi?
Kararın PDF hâli aşağıda yer alıyor. Yargıtay’ın değerlendirmesinin özü şöyle: sanığın dijital eylemi mağdurların onurunu doğrudan rencide etmiyor, kaba ve nezaketsiz bir davranış olarak kalıyor. Ceza hukuku her nezaketsiz davranışı cezalandırmayı amaçlamaz. Ayrıca eylem, ifade özgürlüğünün sınırları içinde değerlendirildi ve istinaf dairesinin beraat hükmü onandı.
Katılan vekili ve iddia makamı suçun tüm unsurlarının oluştuğunu savunmuştu. Yüksek mahkeme bu soyut iddiaları yeterli bulmadı. Gerekçenin pratik karşılığı şu: hakaret suçu için açık bir kast aranıyor ve tek bir beğeni tuşuna basmak bu kastı kendiliğinden göstermiyor. Kullanıcılar gönderileri okumadan, ekranı kaydırırken ya da yanlışlıkla beğenebiliyor. Bu şüphe sanığın aleyhine yorumlanamaz.
Karar, yargı uygulamasında beğeninin tek başına hakaret sayılmadığı yönündeki yaklaşımı destekleyen bir örnektir. Yine de her dosyada aynı sonucun çıkacağını söylemek doğru olmaz; mahkemeler olayın bütününe bakar ve farklı yönde kararlar da görülebilir.
Hakaret içerikli paylaşımı beğenmek TCK m.125 kapsamında suç mu?
Hakaret, 5237 sayılı TCK’nın 125. maddesinde düzenlenir. Kanun metni şöyledir:
“Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Maddenin iki hareket tipi var: somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek. Beğeni butonuna basan kişi ne bir olgu isnat ediyor ne de bir söz söylüyor. Hareket, başkasının ürettiği içeriğe verilen pasif bir tepki. Bu yüzden kanunun lafzı, beğeniyi kendiliğinden bu iki tipten birine yerleştirmiyor. Hakaretin genel çerçevesi, cezası ve önödeme sistemi için sosyal medyada hakaret suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Maddi ve manevi unsur
Mahkemeler suçun hem maddi hem manevi unsurunu arar. Maddi unsur, failin kanundaki hareketi bizzat gerçekleştirmesidir. Sanık dosyada içeriği üretmedi, yazmadı, kendi hesabından yayınlamadı; üçüncü kişinin hazırladığı görsele beğeni bıraktı. Manevi unsur ise suçun bilerek ve isteyerek işlenmesidir. Savcılık, sanığın hakaret etme kastını şüpheye yer bırakmayacak biçimde ispatlamak zorundadır.
Burada şüpheden sanık yararlanır ilkesi devreye girer. Anayasa’nın güvence altına aldığı masumiyet karinesi, kesinleşmemiş bir iddianın kişiyi suçlu saymasını yasaklar. Kastı gösteren somut delil yoksa, yani beğeni dışında sanığın düşüncesini gösteren bir mesaj, yorum ya da tekrar eden destek bulunmuyorsa, hâkim bu şüpheyi sanık lehine yorumlar.
Beğenme, yorum ve paylaşma farkı
Dosyalarda asıl tartışma beğeninin yanına ne eklendiğidir. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; her durumda somut olay belirleyicidir.
| Davranış | Genel değerlendirme | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Yalnızca beğenmek | Tek başına hakaret fiili sayılmama eğilimi | Kast ve bağlam; beğeninin zamanı |
| Beğeni ve onaylayıcı yorum | Yoruma göre değişir | Yorumun içeriği ve ifadesi |
| Paylaşmak, retweet, hikâyeye eklemek | Daha yüksek risk; yaymak sayılabilir | Alenilik, ek açıklama, amaç |
| Kendi hesabından aynı içeriği yazmak | Doğrudan hakaret fiili | TCK m.125/1 ve alenilik artırımı |
Paylaşmak ve retweet etmek beğenmekten farklı değerlendirilebilir, çünkü içerik kendi hesabınızda yeniden yayımlanır. Bu ayrımı retweet etmenin cezai sorumluluğu yazımızda ayrıca ele aldık. Beğeni ile birlikte kişiyi hedef alan başka paylaşımlar da varsa bütün davranışlar birlikte değerlendirilir; bu durumda bile dosyanın tümüne bakmadan sonuç söylemek doğru olmaz.
Beğeniyi kimin yaptığı nasıl ispatlanır?
Şikâyet edenin ilk sorunu çoğu zaman beğeninin kanıtlanmasıdır. Beğeni, gönderinin altındaki listede görünür; ancak platformun gösterdiği bilgi her zaman tarih ve saat içermeyebilir ve liste sonradan değişebilir. Kullanıcı beğeniyi geri alırsa iz kaybolur. Bu yüzden dosyalarda ekran görüntüsünün yanı sıra bağlantı adresi, hesap profili ve gerekirse noter ya da e-tespit kaydı arıyoruz.
Hesabı kimin kullandığı da ayrı bir sorudur. Hesabı ortak kullanan, şifresini paylaşan ya da cihazını başkasına veren kişi savunmasında bunu ileri sürebilir; ancak iddia yalnızca söylenirse yeterli olmaz, somut olgularla desteklenmelidir. Delilin hukuka uygun elde edilmesi şarttır.
Beğeninin hukuki sonuçları
Mahkûmiyet çıkarsa uygulanacak madde yine TCK m.125’tir: üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası. Hakaret kamu görevlisine görevi nedeniyle yapılmışsa alt sınır bir yıldan az olamaz; yazıya konu dosyada mağdurların siyasetçi olması bu yüzden önemliydi. Alenen işlenen hakarette ceza altıda bir oranında artırılır. İlk defa suç işleyen kişide hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir.
11. Yargı Paketi sonrasında basit hakaret dosyaları çoğunlukla uzlaştırma yerine önödemeye yönlendiriliyor; kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret bunun dışında kalıyor. Önödeme Hazineye yapılır, süresi tebligattan itibaren kısadır ve ödenmesi hâlinde dosya kapanır. Güncel uygulamayı sosyal medya hakaret cezası ve önödeme yazımızda anlattık. Ceza davası kapansa bile mağdur manevi tazminat davası açabilir; beğeninin bu davada ne ölçüde sorumluluk doğuracağı ayrıca tartışmalıdır.
Ankara’da süreç genellikle şöyle işler: şikâyet Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılır, ifade savcılıkta ya da kolluk aracılığıyla alınır, iddianame hazırlanırsa dava Ankara’daki asliye ceza mahkemelerinde görülür. Sık görülen bir hata, ifade davetini “beğeniden ibaret” diye hafife alıp hazırlıksız gitmektir. Oysa ifadede söylenen her cümle sonradan savunmanın temelini oluşturur; kast tartışmasında neyi, hangi sırayla anlattığınız önemlidir. Bu aşamada avukatla birlikte hareket etmek, hem sürenin kaçırılmamasını hem de savunmanın tutarlı kurulmasını kolaylaştırır.
Hakkınızda şikâyet varsa
- Tebligatı ve ifade davetini ciddiye alın; süreyi kaçırmayın. Süreç için savcılıktan ifade vermeye çağrıldığınızda yazımıza bakın.
- Beğeninin tarihini, hesabınızın o dönemdeki durumunu ve içeriği nasıl gördüğünüzü hatırlamaya çalışın.
- Beğeninin dışında bir yorum ya da paylaşım olup olmadığını net biçimde belirleyin.
- Savunmanızda beğeninin tek başına kast göstermediğini, yanlışlıkla ya da okumadan yapılmış olabileceğini somut olaya bağlayarak anlatın.
- Önödeme tebligatı gelirse süresini kaçırmadan avukatınızla değerlendirin; ödeme zorunlu değildir.
Yazılı savunmanın nasıl kurulduğunu sosyal medya hakaret savunma dilekçesi yazımızda örnekledik. İlk derece mahkemesinde mahkûmiyet çıkarsa istinaf yolu açıktır; yazıya konu dosyada da beraat bu yoldan elde edildi.
Beğeni nedeniyle şikâyet etmeyi düşünüyorsanız
Mağdur olarak bir paylaşımı beğenen kişiyi şikâyet etmeden önce iki şeye bakmanızı öneririz: asıl hakaret içeriğini kimin yazdığı ve beğenen kişinin başka bir davranışı var mı. Çoğu zaman asıl sorumlu içeriği üretendir. Beğeni dışında bir delil yoksa şikâyet takipsizlikle sonuçlanabilir.
- İçeriği ve beğeniyi tarih, saat ve bağlantı adresiyle kaydedin.
- Altı aylık şikâyet süresini unutmayın (fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren).
- Takipsizlik kararına itiraz hakkınız bulunur; ayrıntılar için takipsizlik kararına itiraz yazısına bakın.
- Delilin hukuka uygun yolla alınması gerekir; bunun için hukuka aykırı delil yazımızı okuyun.
Hakaret içeren bir paylaşımla ilgili şikâyet sürecini baştan sona anlatan bilişim suçlarında şikâyet yazımız da yardımcı olabilir.
Sık görülen hatalar
- “Sadece beğendim” diyerek aynı içeriğe yorum yazmak ya da yeniden paylaşmak.
- Şikâyet gelince beğeniyi ve hesabı toptan silmek; bu, savunma için gereken delili yok edebilir.
- Ekran görüntüsüne dayanarak beğeninin kim tarafından, hangi hesaptan yapıldığını kanıtlamadan şikâyet etmek.
- Kararı “beğenmek her zaman serbest” diye genellemek.
- Savunmada ifade özgürlüğünü, kastı ve bağlamı ayrı ayrı anlatmamak.
Sıkça Sorulan Sorular
Hakaret içerikli paylaşımı beğenmek suç mu?
Yazıya konu Yargıtay kararında yalnızca beğeni bırakmak hakaret suçu sayılmadı; eylem kaba ve nezaketsiz bulundu. Sonuç her dosyada aynı olmayabilir. Yorum, paylaşım veya tekrar eden destek varsa durum değişebilir.
Beğeni kasıt göstermez mi?
Hakaret suçu kasten işlenir ve kastın ispatı savcılığa aittir. Tek bir beğeni, kullanıcının içeriği bilerek ve isteyerek desteklediğini kendiliğinden kanıtlamaz. Şüphe sanık lehine yorumlanır.
Retweet etmek ile beğenmek aynı mı?
Hayır. Retweet ve paylaşım içeriği kendi hesabınızda yeniden yayımlar, bu nedenle daha yüksek risk taşır. Beğeni ise pasif bir tepkidir ve ayrıca değerlendirilir.
Beğeni nedeniyle ceza almış olsam ne yapabilirim?
Mahkûmiyet kararına karşı kanun yolu süresi içinde istinaf başvurusu yapılabilir. Karar gerekçesi, kast ve delil durumu birlikte incelenir. Sonuç dosyanın koşullarına göre değişir.
Beğeni için şikâyet süresi ne kadar?
Hakaret şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı aydır. Beğeninin tarihini ve ekran görüntüsünü kaydetmek önemlidir.
Önödeme teklifi gelirse ne yapmalıyım?
Önödeme zorunlu değildir; ancak tebligattan itibaren kısa bir süre tanınır. Süreyi kaçırmadan ödeme ve itiraz seçeneklerini avukatınızla değerlendirmeniz gerekir.
Sonuç
Beğeni butonu masum görünür ama ceza dosyasında sorulacak soru basittir: ortada sizin ürettiğiniz bir hakaret var mı, yoksa yalnızca bir tepki mi? Yargıtay’ın incelediğimiz kararı, tek başına beğeniyi suç saymadı; yine de bağlam ve ek davranışlar sonucu belirler. Hakkınızda bir şikâyet varsa ya da bir beğeni nedeniyle mağdur olduysanız belgelerinizle bize ulaşabilirsiniz; Ankara’daki ceza dosyalarında hizmet veren Ankara ceza avukatı ekibimiz olarak dosyanızı koşullarına göre değerlendiririz.
Dayanak ve kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 125
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 158, 253
- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 26, 38
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanın koşulları sonucu değiştirebilir.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Av. Osman Turhan
Turhan Hukuk & Danışmanlık, Ankara. Ofisimiz sosyal medyada hakaret ve diğer şerefe karşı suçlar başta olmak üzere ceza hukuku, aile ve boşanma hukuku, iş ve işçilik alacakları, icra ve alacak takibi, ticaret ve şirket hukuku, vergi hukuku, idare hukuku, sigorta ve tazminat, gayrimenkul ve kira, miras ve bilişim hukuku alanlarında hizmet veriyoruz.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir yanıt yazın