Nafaka borcu tazyik hapsi, yurt dışında yaşayan pek çok kişinin Türkiye’ye giriş yaparken karşılaştığı bir sorundur. Havalimanında kimlik kontrolünde yakalama kaydıyla karşılaşan kişi, çoğu zaman hakkında böyle bir karar bulunduğunu o ana kadar bilmez.
Bu yazıda tazyik hapsinin ne olduğunu, hangi nafakaları kapsadığını, kararın nasıl kaldırılabileceğini ve yurt dışında yaşayanların en sık düştüğü hatayı açıklıyoruz.
Nafaka Borcu Tazyik Hapsi: Türkiye’ye Girişte Ne Olur?
Tazyik Hapsi Nedir?
İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre, nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Karar icra ceza mahkemesince verilir.
Bu bir hapis cezası değildir. Amaç cezalandırmak değil, borçluyu ödemeye zorlamaktır. Bu ayrımın pratik sonuçları vardır:
- Adli sicil kaydına işlemez
- Ertelenmez, paraya çevrilmez, hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz
- Borç ödendiğinde karar düşer, hapis uygulanmaya başlanmışsa borçlu tahliye edilir
Yani süreç, ödeme yapıldığı anda sona erer. Bu nokta çoğu kişinin bilmediği ve gereksiz yere panik yaşamasına yol açan bir ayrıntıdır.
Nafaka Borcu Tazyik Hapsi Hangi Şartlarda Verilir?
Kararın verilebilmesi için birkaç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Geçerli bir nafaka hükmü bulunmalıdır. Mahkeme kararıyla hükmedilmiş tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası olmalıdır.
İcra takibi başlatılmış ve kesinleşmiş olmalıdır. Ödeme emri tebliğ edilmeli, süresinde itiraz edilmemiş veya itiraz kaldırılmış olmalıdır.
Alacaklı şikâyette bulunmalıdır. Mahkeme resen harekete geçmez.
Süre kaçırılmamış olmalıdır. Şikâyet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.
Sadece İşleyen Nafaka Kapsamdadır
Bu, uygulamada en çok karıştırılan konudur. Tazyik hapsi yalnızca takip başladıktan sonra işleyen aylık nafakanın ödenmemesi hâlinde istenebilir.
Geçmiş döneme ait birikmiş nafaka alacağı için tazyik hapsi verilemez. Birikmiş alacak yalnızca genel icra yollarıyla, yani haciz ve satış yoluyla takip edilir.
Buna karşılık her ödenmeyen ay için ayrı şikâyet hakkı doğar. Yani sorun bir kez çözülmediğinde tekrar edebilir.
Türkiye’ye Girişte Ne Olur?
Tazyik hapsi kararı kesinleştiğinde infazı için Cumhuriyet savcılığınca yakalama emri düzenlenir. Bu kayıt kolluk sistemine işlenir.
Yurt dışında yaşayan bir kişi Türkiye’ye giriş yaptığında pasaport kontrolünde bu kayıt görülebilir. Kişi genellikle karakola götürülür ve icra dosyasındaki durum netleşene kadar işlem yapılır.
Kararın gereği yerine getirildiğinde, yani ödeme yapıldığında kişi serbest bırakılır. Bu nedenle Türkiye’ye gelmeden önce hakkında icra dosyası bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi, çok daha küçük bir sorunla karşılaşılmasını sağlar.
Dosya durumu UYAP Vatandaş Portalı üzerinden veya vekil aracılığıyla öğrenilebilir.
Yurt Dışındayken En Sık Yapılan Hata
Bu davaların büyük bölümü, borçlunun hiç haberi olmadan kesinleşir. Sebebi neredeyse her zaman aynıdır: adres kaydı.
Yurt dışına yerleşen kişilerin Türkiye’deki adres kaydı çoğu zaman eski aile adresinde kalır. Ödeme emri ve duruşma tebligatı bu adrese gönderilir, usulüne uygun sayılır ve süreç gıyapta ilerler.
Kişi durumu yıllar sonra, Türkiye’ye giriş yaptığında öğrenir. O aşamada itiraz süreleri çoktan geçmiştir.
Yapılması gereken basittir: yurt dışına yerleşildiğinde konsolosluk üzerinden adres bildiriminde bulunmak ve Türkiye’deki adres kaydını güncel tutmak.
Nafaka Borcu Tazyik Hapsi Kararı Nasıl Kaldırılır?
Birkaç yol vardır ve hangisinin uygun olduğu dosyanın durumuna göre değişir.
Ödeme. En kesin ve en hızlı yoldur. Borç ödendiğinde dava ve ceza düşer, infaz başlamışsa tahliye gerçekleşir.
Karara itiraz. Tazyik hapsi kararına, tefhim veya tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Süre kısadır.
Şikâyet süresinin geçmiş olması. Üç aylık veya bir yıllık sürelerin dolduğu ileri sürülebilir. Uygulamada en sık sonuç veren savunmalardan biridir.
Usulsüz tebligat. Ödeme emri veya duruşma tebligatı usulüne uygun yapılmamışsa takibin kesinleşmediği ileri sürülebilir. Yurt dışında yaşayanların dosyalarında sıkça karşılaşılan bir durumdur.
Ödeme gücünün bulunmaması. Borçlunun nafakayı ödeme gücünden yoksun olduğu savunması Yargıtay uygulamasında değerlendirilmektedir. İspat yükü borçludadır ve somut belge sunulması gerekir.
Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası. Koşullar değiştiyse ayrı bir dava ile nafakanın kaldırılması ya da indirilmesi istenebilir. Bu dava tek başına tazyik hapsini durdurmaz; işleyen nafaka ödenmeye devam etmelidir.
Alacaklı Tarafındaysanız
Nafakasını alamayan taraf için tazyik hapsi, tahsilatta en etkili araçlardan biridir. Ancak doğru kullanılması gerekir.
Şikâyet süresi kısadır ve her ay için ayrıca işler. Ödenmeyen ayları takip edip zamanında şikâyette bulunmak, hakkın kaybedilmemesi için önemlidir.
Ayrıca nafaka alacağı maaş haczinde ayrıcalıklı konumdadır. Aylık işleyen nafakada maaşın dörtte biri sınırı uygulanmaz ve nafaka alacağı önceki hacizler bulunsa dahi ilk sıraya kaydedilir. Emekli aylığı da nafaka alacağı bakımından haczedilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tazyik hapsi adli sicile işler mi? Hayır. Tazyik hapsi bir ceza değildir, sabıka kaydı oluşturmaz.
Borcu ödersem hapis kararı kalkar mı? Evet. Ödeme yapıldığında dava ve ceza düşer, infaz başlamışsa tahliye edilirsiniz.
Birikmiş nafaka borcundan tazyik hapsi verilir mi? Hayır. Yalnızca takip sonrası işleyen aylık nafaka kapsamdadır.
Türkiye’ye girmeden dosyamı öğrenebilir miyim? Evet. UYAP Vatandaş Portalı üzerinden veya vekil aracılığıyla dosya sorgulaması yapılabilir.
Hakkımda karar var, Türkiye’ye gelmeden çözebilir miyim? Genellikle mümkündür. Vekâletname düzenlendikten sonra ödeme ve dosya işlemleri Türkiye’deki vekil tarafından yürütülebilir.
Tazyik hapsi kaç ay sürer? En fazla üç aydır ve ödeme yapıldığı anda sona erer.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın