“Ortak velayet mümkün mü” sorusu son yıllarda en çok merak edilen aile hukuku konularından biri. Cevap kısa ve net değil; kanunda açık bir düzenleme olmasa da, yargı uygulaması bu yönde önemli bir gelişim gösterdi. Bu yazıda güncel durumu ele alıyoruz.
Ortak Velayet (Müşterek Velayet) Türkiye’de Mümkün mü?
Kanunda Açık Bir Düzenleme Yok
Türk Medeni Kanunu’nun 336. ve devamı maddeleri, evlilik birliği devam ederken velayetin anne ve baba tarafından birlikte kullanılacağını düzenler; ancak boşanma hâlinde kural olarak velayetin taraflardan yalnızca birine verileceğini öngörür. Kanunda “ortak velayet” veya “müşterek velayet” adıyla ayrı ve açık bir düzenleme bulunmuyor. Bu, ortak velayetin yasaklandığı anlamına gelmez; sadece kanunda buna özgü bir hüküm olmadığı anlamına gelir.
Yargıtay Uygulaması Neden Değişti?
Yargıtay, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesini (eşlerin çocuklarıyla ilişkilerinde eşit hak ve sorumluluğa sahip olması ilkesini) ve Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca uluslararası sözleşmelerin iç hukukta doğrudan uygulanabilirliğini gerekçe göstererek, belirli şartların varlığı hâlinde boşanma sonrasında da ortak velayete hükmedilebileceğini kabul etti. Bu, kanunda yeni bir madde eklenmesinden çok, mevcut mevzuatın uluslararası sözleşme ışığında yorumlanmasıyla oluşan bir içtihat gelişimidir.
Ortak Velayet İçin Hangi Şartlar Aranır?
Ortak velayetin uygulanabilmesi için mahkemenin aradığı temel ölçüt, her zaman çocuğun üstün yararıdır. Uygulamada öne çıkan kriterler şunlardır:
- Ebeveynlerin çocuğun eğitim, sağlık ve gelişimine ilişkin konularda birlikte karar alabilecek düzeyde iş birliği yapabilmesi
- Taraflar arasındaki anlaşmazlıkların çocuğu olumsuz etkileyecek boyutta olmaması
- Çocuğun her iki ebeveynle de güvenli ve sağlıklı bir ilişki sürdürebilmesi
Buna karşılık, taraflar arasında sürekli çatışma, iletişimsizlik, şiddet veya istismar iddiası bulunması hâlinde, ortak velayetin çocuğun üstün yararına uygun görülmesi genellikle mümkün olmaz.
Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet Talep Edilebilir mi?
Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde ortak velayet talebini açıkça belirtebilir. Ancak bu talep otomatik olarak kabul edilmez; hâkim, protokolü onaylarken bu düzenlemenin de çocuğun menfaatine uygun olup olmadığını değerlendirir. Çekişmeli boşanmada ise taraflardan biri ortak velayet talep edebilir, ancak karşı tarafın da buna gönüllü katılımı ve fiilî iş birliği kurabilme kapasitesi mahkemece araştırılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortak velayet talep etmek için ikimizin de anlaşmış olması şart mı? Şart olmasa da tarafların birlikte karar alabilme kapasitesi mahkemece önemli bir kriter olarak değerlendirilir.
Ortak velayet, çocuğun kiminle yaşayacağını da değiştirir mi? Ortak velayet kararlar üzerindeki ortak sorumluluğu ifade eder; çocuğun fiilen kiminle yaşayacağı ayrıca düzenlenir.
Aramızda şiddetli anlaşmazlık varsa ortak velayet reddedilir mi? Genellikle evet; mahkeme, sürekli çatışmanın çocuğu olumsuz etkileyeceğini değerlendirirse ortak velayete hükmetmeyebilir.
Bu konuda kanunda bir değişiklik bekleniyor mu? Ortak velayetin doğrudan kanunla düzenlenmesi konusu aile hukuku çevrelerinde tartışılmaya devam ediyor; güncel gelişmelerin takip edilmesi önemlidir.
İlgili Yazılar
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın