1. Hükmün Metninin Yapılandırılması

Kanun Metni

İşyerinin veya bir bölümünün devri

Madde 6 – İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.

Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.

Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.

Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.

Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.

Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.

Kanun ‑ kabul tarihi 22/5/2003, Resmî Gazete 10/6/2003 sayılı metinde yer alan ‑ Madde 6 ile işyerinin veya işyerinin bir bölümünün hukuki işlemler aracılığıyla başkasına devri halinde doğan sonuçları düzenlemektedir. Metin şu temel unsurları içerir:

• Birinci fıkra: “İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri, bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.” (LEXPERA)
• İkinci fıkra: “Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.” (E-Uyar)
• Üçüncü fıkra: “Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.” (Barış Erdem Danışmanlık)
• Dördüncü fıkra: “Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme hâlinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.” (Erdem & Erdem)
• Beşinci fıkra: “Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve bu devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz.” (Hukuki Haber)
• “Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.” (Muhasebe TR)
• Son cümle: “Bu hüküm, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.” (LEXPERA)

Bu yapı ile Madde 6, işyeri devrinin ne zaman söz konusu olacağını, devreden‑devralan işverenin yükümlülüklerini ve işçi açısından doğan hukuki neticeleri düzenlemektedir.

2. Hukuki Niteliği ve Düzenlemenin Amacı

Madde 6, iş hukukunun temel taşlarından biri olan “işveren değişikliği” hâllerinde işçinin durumunun korunmasını amaçlayan normatif bir hükümdür. Bu kapsamda:

• İşyerinin devri söz konusu olduğunda, devreden işverenle devralan işveren arasında iş sözleşmelerinin devamlılığı sağlanmakta, işçi hakları devrine alet edilememekte; böylece işçinin “işverenin değişmesi” sebebiyle mağduriyet yaşaması engellenmektedir.
• İşçinin hizmet süresi esas alınarak hak araması için devreden işveren yanında geçmiş sürelerin ve kazanılmış hakların korunması (ikinci fıkra) ile eşit muamele ilkesi çerçevesinde haklar açısından bir kopma yaratılmaması hedeflenmiştir. (Dergipark)
• Devreden ve devralan işverenin birlikte sorumluluğu yüklenmesi (üçüncü fıkra) ile işyerinin devredilmesi suretiyle ortaya çıkabilecek işçilik alacaklarının güvence altına alınması amaçlanmıştır. Ancak bu sorumluluk devreden için iki yıllık sınırlı süreyle sınırlandırılmıştır. Bu ölçüyle denge gözetilmiştir.
• İşyerinin devri gerekçe gösterilerek işçinin iş sözleşmesinin feshedilemeyeceği kuralı (beşinci fıkra) ile devrin işçi açısından olumsuz bir sonuç doğurmaması sağlanmıştır.
• İstisna olarak iflas nedeniyle tasfiye edilen işyerlerinde bu hükümlerin uygulanmayacağı belirtilerek düzenlemenin istisnaları da çizilmiştir.

Dolayısıyla Madde 6, işverenin değiştiği durumda işçinin mevcut haklarının kesinliği, sözleşmenin devamı ve işverenin hukuki sorumluluğu bakımından temel güvence sağlar.

3. Uygulama Alanı ve Önemli Sonuçlar

(a) Uygulama alanı:

• Hukuki bir işleme dayalı olarak bir işyerinin veya işyerinin bir bölümünün başkasına geçmesi hâli devrin ilk şartıdır. (Dergipark)
• Devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri devralan işverene geçmiş sayılır; dolayısıyla işçilerin ilişkisinde kopma olmadan devamlık esastır.
• Hizmet süresine dayalı hakların (kıdem tazminatı, yıllık izin v.b.) hesaplanmasında devreden işverenden başlayan süre dikkate alınmalıdır.
  (b) İşverenin sorumluluğu:
• Devralan işveren, devrin gerçekleştiği tarih itibarıyla işçinin hak‑borçlarını devralır.
• Devreden işveren, devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devralan ile birlikte sorumludur. Ancak devredenin sorumluluğu iki yıl ile sınırlıdır. (Barış Erdem Danışmanlık)
• Tüzel kişiliğin birleşme, katılma ya da tür değişikliği ile sona ermesi hâlinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.
  (c) İşçinin fesih hakkı bakımından:
• Sözleşme devreden ya da devralan işveren tarafından sadece “işyerinin devri” gerekçesiyle feshedilemez; bu hâl işçi yönünden haklı fesih sebebi de sayılmaz. (Hukuki Haber)
• Ancak ekonomik, teknolojik ya da organizasyon değişikliği gibi işverenin haklı sebepleri bulunduğunda fesih mümkündür.
  (d) Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler:
• İşveren değişikliği söz konusu olduğunda işçilere ilişkin mevcut sözleşmelerin, hak ve borçlarının devralana geçip geçmediğinin analiz edilmesi gerekir.
• Devir işlemi öncesinde biriken işçilik alacakları varsa, devralan işverenin bunları üstlenmiş olması dikkat edilmelidir; bununla birlikte devredenin sorumluluğu sınırlı olsa da tamamen ortadan kalkmaz.
• Hizmet süresi esaslı haklarda (örneğin kıdem tazminatı) devreden işverenin sorumluluğunun genellikle iki yıllık sınırlamaya tabi olduğu kabul edilse de içtihatlarda kıdem tazminatı bakımından bu sınırlamanın uygulanamayacağı yönünde görüşler mevcuttur. (Türk Hukuk Blogu)
• Devirin iflas sonucu tasfiye yoluyla gerçekleşmesi hâlinde bu madde hükümleri uygulanmayacağından, işveren değişikliğinin niteliği önemlidir.

4. Sonuç

Madde 6, işçinin haklarını koruyarak işveren değişikliği hâlinde iş ilişkisinin sürekliliğini güvence altına alır. Devreden‑devralan işverenlerin birlikte sorumluluğu, hizmet süresi esaslı hakların korunması ve fesih yasağının düzenlenmesi gibi unsurlar iş hukuku açısından kritik öneme sahiptir. Uygulamada işyeri devrinin varlığı, devrin hukuki işlemlerle yapılmış olması, devrin kapsamı ve zamanlaması gibi hususlar değerlendirilmelidir.

---

Anahtar Kelimeler: işyeri devri, 4857 İş Kanunu m.6, devreden işveren sorumluluğu, devralan işveren yükümlülüğü, hizmet süresi esaslı haklar, iş sözleşmesinin devri, işveren değişikliği, işçinin korunması.

---

Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.