Miras sözleşmesi, mirasbırakanın bir başkasıyla yaptığı çift taraflı hukuki bir işlemdir. Mirasbırakan, bu süreçte yasal veya atanmış mirasçısı ile anlaşır. Bazen de üçüncü bir kişiyle bu akdi kurar. Miras sözleşmesi, temel olarak en az bir ölüme bağlı tasarruf içerir. Böylece mirasbırakan, malvarlığı üzerindeki özgürlüğünü kısıtlar. Ancak bu kısıtlama sadece belirli bir miktar için geçerlidir.
I. Miras Sözleşmesi: Tanım ve Temel Özellikler
Hukuk sistemimiz bu Miras sözleşmesi‘ni içerik bakımından iki farklı gruba ayırır. Öncelikle, mirasbırakan kendi terekesi üzerinde tasarrufta bulunabilir. Hukukçular buna “Olumlu” tür adını verir. Buna karşılık, karşı taraf miras haklarından vazgeçebilir. Kanun bu durumu “Olumsuz” veya “Feragat” olarak adlandırır. Türk Medeni Kanunu madde 545 bu konuyu detaylandırır.
Ayrıca Miras sözleşmesi‘ni kurmak için taraflar, karşılıklı ve birbirine uygun irade beyan etmelidir. Vasiyetnameden farklı olarak, bu anlaşmayı tek taraflı değiştiremezsiniz. Değiştirmek veya kaldırmak (fesih) isterseniz, karşı tarafla anlaşmanız gerekir. Taraflar fesih işlemini yazılı şekilde yapar. Fakat sözleşmeyi değiştirmek isterseniz, noter huzurunda yeniden resmî şekil şartına uymalısınız.
II. Miras Sözleşmesi: Sözleşme Çeşitleri Nelerdir?
Kanunumuz bu anlaşmaları temel olarak iki başlık altında toplar.
A. Olumlu Tür (TMK m. 527)
Mirasbırakan, bir kişi yararına ölüme bağlı tasarrufta bulunur. Bu kişi Miras sözleşmesi’nin karşı tarafı olabileceği gibi üçüncü bir kişi de olabilir. Örneğin, mirasçı atama işlemi buna girer. Mirasbırakan, anlaşmaya rağmen malvarlığını yönetmeye devam eder. Ancak, sözleşmeyle çelişen işlemlerine karşı taraf itiraz edebilir.
B. Olumsuz Tür (Mirastan Feragat)
Bu tür Miras sözleşmesi, mirasçının haklarından vazgeçmesini sağlar. Yani mirasçı, yasal mirasçılık veya saklı pay talebinden feragat eder. Özellikle saklı pay sahibi mirasçılar için bu durum kritiktir. Çünkü mirasbırakan saklı payı tek taraflı kaldıramaz. Sonuç olarak feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder.
- İvazsız Feragat: Kişi bir karşılık almadan feragat eder. Kanun, feragat edeni mirasbırakandan önce ölmüş sayar. Taraflar sözleşmede aksini belirtmediği sürece, bu durum altsoyu etkilemez.
- İvazlı Feragat: Kişi bir maddi değer karşılığında haktan vazgeçer. Taraflar aksini belirtmezse, feragat edenin altsoyu da mirastan pay alamaz.
C. Tek ve İki Taraflı İşlemler
Tek taraflı işlemde sadece mirasbırakan tasarrufta bulunur. Karşı taraf ise ya ivazsız yararlanır ya da bir edim taahhüt eder. İki taraflı miras sözleşmesi ise karşılıklıdır. Örneğin, eşler birbirini mirasçı atar. Bu durumda kanun, her iki tarafın da tam fiil ehliyetine sahip olmasını şart koşar.
III. Şekil Şartları Nelerdir?
Geçerlilik için kanun koyucu katı şekil şartları arar (TMK m. 545).
- Resmî Şekil: Noter, Miras sözleşmesi‘ni mutlaka resmî vasiyetname şeklinde düzenler.
- Birlikte İmza (Unitas Actus): Taraflar isteklerini aynı anda resmî memura bildirir. Ardından memur ve iki tanık önünde imzayı atarlar. Taraflar işlemi bölmeden, tek seferde tamamlamalıdır.
- Saklama: Noterlik Kanunu gereği, noter düzenlenen belgeyi saklar.
Anahtar Kelimeler
Miras Sözleşmesi, TMK 545, Olumlu Miras Sözleşmesi, Olumsuz Miras Sözleşmesi, Mirastan Feragat, İvazlı Feragat, İvazsız Feragat, Tek Taraflı Tasarruf, Resmî Şekil Şartı, Unitas Actus, TMK 528.
Bir Cevap Yazın