Türk Ticaret Kanunu’nda şirketler, ortakların konumuna göre şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri olarak iki ana gruba ayrılır. Ayrıca kooperatif şirketler kendine özgü bir yapıya sahiptir. Eski TTK döneminde kooperatiflerin hangi başlık altında yer aldığı tartışmalı olsa da yeni TTK’da ne tam anlamıyla şahıs ne de sermaye şirketi olarak kabul edilir. Komandit şirketler ise hem şahıs hem sermaye özellikleri taşıyabilir. Ancak yalnızca “komandit şirket” ifadesi kullanıldığında, kural olarak adi komandit şirket (şahıs şirketi) anlaşılır.

I. Şahıs Şirketleri

Şahıs şirketleri, ortaklar arasındaki güven unsuruna dayalı yapılardır. Bu güven, sermayeden daha ön planda olup, şirketin temelini oluşturur.

Başlıca türleri:

• Adi şirket
• Adi komandit şirket
• Kolektif şirket

Temel Özellikleri

• Şirketin kuruluşundaki esas unsur ortaklar arasındaki güven ilişkisidir. Sermayenin miktarı veya niteliği ikinci plandadır.
• Az ortaklı yapıya sahiptir, zira güven ilişkisi sınırlı sayıda kişi arasında kurulabilir.
• Kişilik ön plandadır; ortakların şahsi özellikleri, getirilen sermayeden daha önemlidir.
• Ortaklardan birinin ölümü, iflası veya kısıtlanması kural olarak şirketin sona ermesine yol açar.
• Özden organ ilkesi (ferdi yönetim ilkesi) geçerlidir. Şirketi ortakların kendisi yönetir; genel kurul veya yönetim kurulu gibi organlar yoktur.
• Ortaklar kurulu adıyla anılan toplantılarda kararlar alınır, ancak bu kurul organ niteliği taşımaz.
• Şirket kararları olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılır. Olağanüstü kararlar, örneğin yeni ortak alınması veya mevcut ortağın ayrılması gibi işlemler, oy birliğiyle alınır.
• Ortakların sermaye katkısı ne olursa olsun, her ortağın bir oy hakkı vardır.
• Kar veya zarar paylaşımı da sermaye miktarına göre değil, eşit şekilde yapılır.
• Ortaklar nakdi veya şahsi sermaye (emek, ticari tecrübe vb.) getirebilir.

II. Sermaye Şirketleri

Sermaye şirketlerinde kişilikten ziyade sermaye unsuru ön plandadır. Ortakların şirkete sağladıkları sermaye, hem oy haklarını hem de kâr paylarını belirler.

Başlıca türleri:

• Anonim şirket
• Limited şirket
• Paylı komandit şirket

Temel Özellikleri

• Şirketin kurulmasında esas unsur sermayedir.
• Ortakların kimliğinden ziyade, şirkete getirdiği sermayenin değeri önemlidir.
• Olması gereken ideal yapısı itibarıyla çok ortaklı şirketlerdir. Özellikle anonim şirketlerde, pay sahipliği bazen yüz binleri bulabilir.
• Türkiye’de uygulamada çoğu sermaye şirketi, aile şirketi niteliğinde olup az ortaklıdır.
• Halka açık anonim şirketler, çok ortaklı sermaye şirketlerinin tipik örneğidir. Pay senetleri Borsa İstanbul’da işlem gören bu şirketlerde ortaklık, hisse alım satımıyla kolayca el değiştirir.
• Ortaklardan birinin ölümü, iflası veya kısıtlanması, şirketin varlığını etkilemez.
• Şirkete ortak girişi ve çıkışı kolaydır. Özellikle anonim şirketlerde pay devri serbesttir.
• Organsal yönetim ilkesi geçerlidir. Şirket yönetimi, genel kurul ve yönetim kurulu olmak üzere iki zorunlu organa dayanır.
• Genel kurul toplantılarında oy hakkı, getirilen sermaye oranına göre belirlenir.
• Şirketin yıl sonundaki kârı da sermaye oranında dağıtılır.
• Sermaye şirketlerine yalnızca nakdi veya parasal değeri olan sermaye getirilebilir.
  Emek, ticari tecrübe veya kişisel katkı gibi unsurlar sermaye olarak kabul edilmez. Çünkü sermaye şirketlerinde oy hakkı, kâr payı ve diğer haklar parasal değer üzerinden objektif olarak belirlenmelidir.

Sonuç

Şahıs şirketleri güven ve kişisel ilişkiler üzerine inşa edilirken, sermaye şirketleri ekonomik güç ve sermaye katkısı esasına dayanır. Bu iki yapı arasındaki fark, sadece ortaklık ilişkisini değil, şirketin yönetim biçimini, karar alma süreçlerini ve sona erme sebeplerini de belirler.

Anahtar Kelimeler

şirket türleri, şahıs şirketi, sermaye şirketi, anonim şirket, limited şirket, komandit şirket, TTK, Türk Ticaret Kanunu, özden organ ilkesi, organsal yönetim, ortaklık yapısı, oy hakkı, kâr payı, pay devri, ortakların sorumluluğu, şirketlerin sona ermesi

---

Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.