Mirasta Tasarruf Oranının Hesaplanması: Tereke Mevcudu Nasıl Belirlenir?
Mirasbırakanın (muris) mal varlığının hangi kısmında serbestçe tasarruf edebileceğini gösteren tasarruf edilebilir kısım oranının doğru hesaplanması, miras hukukunun temelini oluşturur. Bu hesaplama, mirasbırakanın vefatı anındaki mevcut tereke üzerinden başlar ve Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 507. maddesinde belirtilen esaslara göre ilerler.
📝 Tasarruf Oranının Hesaplama Esası
Tasarruf oranı, mirasbırakanın saklı paylı mirasçılarının haklarını ihlal etmeden ölüme bağlı tasarrufta bulunabileceği azami oranı gösterir.
Temel Kural (TMK m. 507/I): Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır.
Hesaplama, genel olarak şu üç aşamada gerçekleştirilir:
- Tereke Mevcudunun Belirlenmesi: Mirasbırakanın ölüm anında sahip olduğu aktif mal varlığının parasal değeri hesaplanır.
- Borçların İndirilmesi: Belirlenen aktif mevcuttan kanunen indirilmesi gereken borçlar ve giderler çıkarılır.
- Eklemeler Yapılması: Denkleştirme ve tenkise tabi kazandırmalar bu sonuca eklenir (Bu aşama ikinci makalenin konusudur).
I. Tereke Mevcudunun (Aktifinin) Belirlenmesi
Tereke mevcudu, mirasbırakanın ölümü anında sahip olduğu taşınır, taşınmaz, alacak ve diğer tüm ekonomik değerlerin parasal karşılığının tespit edilmesidir.
- Değerleme Anı: Hesaplama yapılırken, taşınır ve taşınmaz malların ölüm günündeki satış değeri esas alınır.
- Alacaklar: Mirasbırakanın sözleşme, haksız fiil veya diğer sebeplerden doğan tüm alacakları, işleyen faizleriyle birlikte hesaba katılır.
- Kıymetli Evrak: Borsaya kayıtlı hisse senedi ve tahvil gibi belgelerin ölüm günündeki borsa değerleri esas alınır.
- Hesaplamaya Dahil Olmayanlar: Maddi değerden çok hatıra değeri taşıyan eşyalar (mektuplar, aile resimleri) ve miras yoluyla intikali mümkün olmayan intifa veya sükna hakkı gibi kişiye bağlı haklar tereke mevcuduna dahil edilmez.
II. Tereke Mevcudundan İndirilecek Değerler (Borçlar)
TMK m. 507/II gereğince, aşağıdaki değerler hesaplama yapılırken tereke mevcudundan düşülür:
- Mirasbırakanın Borçları: Sözleşmeden, haksız fiilden veya kamu hukukundan (vergi, trafik borcu vb.) kaynaklanan, mirasbırakanın sağlığında doğmuş tüm borçları.
- Cenaze Giderleri: Mirasbırakanın cenaze ve defin masrafları.
- Terekenin Yönetim Giderleri: Terekenin mühürlenmesi, yazımı (defter tutma) giderleri, vasiyetnamenin açılması için yapılan masraflar ve tereke yöneticisine ödenecek ücretler ($TMK m. 590, 591$).
- Bakım ve Geçim Giderleri: Mirasbırakanla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri ($TMK m. 507/II$).
- Aile Hukukundan Doğan Borçlar:
- Edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesinden doğan diğer eşe olan borçlar (katılma alacağı).
- Eğitimini tamamlamamış veya sakatlığı bulunan çocuklara hakkaniyet gereği paylaşmadan önce yapılacak ödemeler ($TMK m. 674/II$).
- Ana-baba veya büyükana/büyükbaba ile yaşayan ve emeklerini tahsis eden ergin çocuklara ödenecek uygun tazminat ($TMK m. 643/II$).
Önemli Not: Veraset ve İntikal Vergisi, vasiyet borçları ve yükümlülüğe ilişkin borçlar, mirasın geçmesinden sonra doğan borçlar olup mirasçılar tarafından ödenir. Bunlar, tasarruf edilebilir kısım hesaplamasında terekeden indirilmez.
🔑 Anahtar Kelimeler
Tasarruf oranı, tasarruf edilebilir kısım, tereke mevcudu, TMK 507, mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi, terekenin yazımı, saklı pay hesabı, yasal mirasçı, tenkis davası.
Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.
Bir Cevap Yazın