İnfaz hesabında üç ayrı tarih vardır. Koşullu salıverilme tarihi, cezanın kanunda belirlenen oranı (kural olarak yarısı) tamamlandığında gelir. Denetimli serbestliğe ayrılma tarihi, koşullu salıverilmeden kural olarak bir yıl öncesidir; yani hükümlünün fiilen dışarı çıktığı tarih genellikle budur. Bihakkın tahliye tarihi ise cezanın tamamının bittiği gündür. Örneğin genel rejime tabi 10 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 5. yılın sonunda, denetimli serbestlik yaklaşık 4. yılın sonunda gelir; bihakkın tahliye 10. yılın sonudur.
İnfaz (Yatar) Hesaplama
Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve bihakkın tahliye tarihlerini tahmini olarak hesaplar.
Bu araç 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun çerçevesinde tahmini bir sonuç üretir ve hükümlünün iyi hâlli olduğu varsayımına dayanır. Kesin infaz süresi, Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca düzenlenen müddetname ile belirlenir. Cezaların içtimaı, bozma kararları, yaş indirimi, açık kuruma ayrılma koşulları ve disiplin cezaları sonucu değiştirebilir. Bu hesaplama hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
Mevzuat kontrol tarihi: 21.08.2026 · 7550 ve 7571 sayılı Kanun değişiklikleri dâhildir.
Üç tarihi birbirine karıştırmayın
İnfaz hesabıyla ilgili en yaygın yanılgı, bu üç kavramın aynı şey sanılmasıdır. Aralarındaki fark, hükümlünün nerede olduğuyla ilgilidir.
Denetimli serbestlik, hükümlünün cezasının kalan kısmını ceza infaz kurumu dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülükler altında çekmesidir. Kişi fiilen dışarıdadır ancak cezası hâlâ infaz edilmektedir. İmza yükümlülüğü, belirli programlara katılma veya elektronik izleme gibi tedbirler uygulanabilir.
Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik döneminin ardından gelir. Bu aşamada hükümlü şartlı olarak salıverilmiştir; kalan süre içinde yeni bir suç işlerse koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kalan ceza yeniden infaz edilir.
Bihakkın tahliye, cezanın tamamının infaz edildiği ve hükümlülük halinin sona erdiği tarihtir. Bu tarihten sonra artık geri alma riski kalmaz.
Uygulamada ailelerin merak ettiği “ne zaman çıkacak” sorusunun cevabı çoğunlukla denetimli serbestlik tarihidir.
Koşullu salıverilme oranları
Hükümlünün cezasının ne kadarını kurumda geçireceği, suçun türüne göre değişir.
| Suç grubu | Oran | Kapsam |
|---|---|---|
| Genel rejim | 1/2 | Özel olarak sayılmayan tüm suçlar |
| Ağır suçlar | 2/3 | Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar |
| Katalog suçlar | 3/4 | Terör suçları, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, devlet sırlarına karşı suçlar, örgüt faaliyeti kapsamındaki bazı suçlar |
Müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme için 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 30 yıl fiilen kurumda geçirilmelidir. Bu süreler, süreli hapis cezalarındaki oran mantığından bağımsız olarak doğrudan kanunda belirlenmiştir.
Tekerrür hâlinde oranlar
Tekerrür, hesabı doğrudan etkileyen bir unsurdur.
Birinci tekerrürde normalde 1/2 veya 2/3 olan oranlar 2/3 olarak uygulanır. Katalog suçlarda oran zaten 3/4 olduğundan değişmez.
İkinci tekerrürde süreli hapis cezalarında oran 3/4’tür. Burada önemli bir güncelleme vardır: eski düzenlemedeki koşullu salıverilmeden hiç yararlanamama kuralı yasal değişikliklerle kaldırılmış, yerine 3/4 oranı getirilmiştir.
Denetimli serbestlik süreleri
Genel kural, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesidir. Ancak geçici maddeler bu süreyi önemli ölçüde değiştirebilir.
30.03.2020 öncesinde işlenen suçlar (geçici m.6). Katalog suçlar dışında kalan suçlarda denetimli serbestlik süresi üç yıl olarak uygulanır. Sıfır–altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler bakımından bu süre dört yıldır.
31.07.2023 itibarıyla kurumda bulunanlar (geçici m.10). Bu tarihte ceza infaz kurumunda veya Covid-19 izninde bulunan ve şartları taşıyan hükümlüler, tabi oldukları infaz rejimine göre açık kuruma ve dolayısıyla denetimli serbestliğe üç yıl erken ayrılma hakkına sahiptir. Bu düzenleme, genel rejimdeki bir yıllık süreyle birlikte fiilî denetim imkânını toplamda dört yıla kadar genişletebilir.
2025 ve 2026’da ne değişti?
İnfaz mevzuatı sık değişen bir alandır ve internetteki birçok hesaplama aracı ile makale güncelliğini yitirmiş durumdadır. Son iki önemli değişiklik şunlardır.
7550 sayılı Kanun (4 Haziran 2025): 1/10 ve asgari 5 gün koşulu
Bu düzenleme, denetimli serbestliğe ayrılabilmek için yeni bir alt koşul getirmiştir. Hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ve her hâlükârda en az beş günü kurumda geçirmiş olması gerekir.
Bu kuralın amacı, kısa süreli cezalarda ortaya çıkan ve uygulamada “gir-çık” olarak adlandırılan durumun önüne geçmektir.
Geriye yürüme yasağı önemlidir. Kanuna eklenen geçici 11. madde, bu düzenlemenin yürürlük tarihinden önce işlenen suçlar bakımından uygulanmayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Dolayısıyla 4 Haziran 2025 tarihinden önce işlenmiş suçlarda eski ve lehe olan sistem geçerliliğini korur. Bu nedenle hesaplamada suç tarihi, ceza miktarı kadar belirleyicidir.
7571 sayılı Kanun (25 Aralık 2025 — 11. Yargı Paketi)
Bu düzenleme geçici 10. maddenin altıncı fıkrasındaki kapsamı “suç tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar” şeklinde güncellemiş, aynı maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarını yürürlükten kaldırmıştır. Sonuç olarak 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar bakımından erken denetimli serbestlik imkânı genişlemiştir.
Mahsup: tutuklulukta geçen süre
Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesi uyarınca, hüküm kesinleşmeden önce gözaltında, gözlem altında veya tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir. Bu süreler infaz hesabında doğrudan düşülür ve hem koşullu salıverilme hem bihakkın tahliye tarihini öne çeker.
Uzun tutukluluk süreleri, özellikle kısa hapis cezalarında hükümlünün hükmün kesinleşmesiyle birlikte doğrudan denetimli serbestliğe ayrılabilmesi sonucunu doğurabilir.
Hesabınız yanlışsa ne yapabilirsiniz?
İnfaz süresi, Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosu tarafından düzenlenen müddetname ile belirlenir. Müddetname, hükümlünün cezaevine giriş tarihini, mahsup edilen süreleri, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihlerini gösteren resmî belgedir.
Müddetnamede hata yapılması uygulamada nadir değildir. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır: mahsup edilmesi gereken tutukluluk süresinin eksik hesaplanması, uygulanması gereken geçici madde hükmünün gözden kaçırılması, suç tarihinin yanlış esas alınması ve tekerrür hükümlerinin hatalı uygulanması.
Müddetnamedeki hesaba veya infaz işlemlerine karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir. Şikayet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. İnfaz hâkimliği kararlarına karşı ise ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır.
Süreler kısa olduğu için, müddetnamenin eline geçtiği anda kontrol edilmesi önemlidir. Birkaç aylık bir hesap hatası, hükümlü açısından aynı süre kadar fazla cezaevinde kalmak anlamına gelir.
Sık sorulan sorular
Bu araçtaki sonuç kesin midir? Hayır. Araç, iyi hâl varsayımına dayanan tahmini bir sonuç üretir. Kesin tarihler müddetname ile belirlenir. Disiplin cezaları, açık kuruma ayrılma koşullarının sağlanmaması veya cezaların içtimaı sonucu değiştirebilir.
Birden fazla suçtan cezam var, nasıl hesaplanır? Her ceza kural olarak bağımsızdır ve varlığını ayrı ayrı korur. Farklı infaz rejimlerine tabi cezaların bir arada bulunması hesabı karmaşıklaştırır; bu durumda aracın sonucu yeterli olmaz.
İyi hâlli sayılmazsam ne olur? Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik için iyi hâl şarttır. İdare ve gözlem kurulunun olumsuz değerlendirmesi hâlinde bu haklardan yararlanma ertelenebilir.
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymazsam ne olur? Yükümlülüklere aykırılık hâlinde denetimli serbestlik kararı kaldırılabilir ve cezanın kalan kısmı kapalı kurumda infaz edilir.
18 yaşından küçükken işlenen suçlarda hesap farklı mıdır? Evet. Çocuk hükümlüler bakımından infaz rejiminde özel hükümler ve süre avantajları bulunur. Bu araç çocuk hükümlüler için tasarlanmamıştır.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın