Sigortasız çalışılan süreler için hizmet tespit davası nasıl açılır sorusu, kayıt dışı ya da eksik günle bildirilerek çalıştırılan pek çok kişinin gündemine, genellikle emeklilik hesaplaması yapıldığında ya da bir iş kazası yaşandığında giriyor. “O dönem sigortam yoktu, artık bir şey yapamam” diye düşünen çok sayıda kişiyle karşılaşıyoruz; oysa kanun, çalışılmış ama kayıt altına alınmamış süreleri sonradan mahkeme kararıyla tespit ettirme imkânı tanıyor. Bu yazıda hizmet tespit davasının şartlarını, sürecini ve dikkat edilmesi gereken zamanaşımını anlatıyoruz.
İçindekiler
- Hizmet Tespit Davası Nedir, Neden Açılır?
- Bu Davayı Kimler Açabilir?
- Dava Hangi Mahkemede, Kime Karşı Açılır?
- Hangi Deliller Kullanılabilir?
- Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
- Dava Kazanılırsa Ne Olur?
- Sıkça Sorulan Sorular
Hizmet Tespit Davası Nedir, Neden Açılır?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86. maddesinin dokuzuncu fıkrası, çalıştırıldığı hâlde işverence sigortalı olarak bildirilmeyen ya da bildirilen prim gün sayısı gerçek çalışma süresinden az olan sigortalıya, bu durumun tespiti için dava açma hakkı tanır. Bu dava, kişinin hem geçmiş çalışmasının emeklilik hesabına dahil edilmesini hem de o dönemde meydana gelebilecek bir iş kazası veya meslek hastalığının sigorta kapsamında değerlendirilmesini sağlar.
Özellikle küçük işletmelerde, inşaat sektöründe, mevsimlik tarım işlerinde ve bazı hizmet sektörü işlerinde kayıt dışı çalıştırma hâlâ yaygın bir sorun; bu davanın varlığı, işçinin bu dönemleri tamamen kaybetmemesini sağlayan önemli bir güvence.
Bu Davayı Kimler Açabilir?
Davayı, çalıştığı hâlde sigortası hiç yapılmamış ya da eksik gün üzerinden bildirilmiş olan sigortalının kendisi açabilir. Sigortalı hayatta değilse, hak sahibi durumundaki mirasçıları da (örneğin dul eş, çocuklar) belirli koşullarla bu davayı açabilir; zira geçmiş hizmetin tespiti, ölüm aylığı gibi bağlanacak hakların hesabını da doğrudan etkiler.
Dava Hangi Mahkemede, Kime Karşı Açılır?
Hizmet tespit davaları iş mahkemelerinde görülür; davalı taraf olarak hem işveren hem de Sosyal Güvenlik Kurumu birlikte gösterilir. Yetkili mahkeme, kural olarak işin görüldüğü yer ya da davalı işverenin ikametgâhının bulunduğu yer iş mahkemesidir. Dava dilekçesinde, çalışılan işyerinin adı, çalışma süresi, görev tanımı ve dayanılan delillerin ayrıntılı biçimde belirtilmesi, davanın sağlıklı yürümesi açısından önemlidir.
Hangi Deliller Kullanılabilir?
Kanun, bu davada tanık delilinin özellikle geçerli bir ispat aracı olmasına imkân tanır; çünkü kayıt dışı çalışmanın doğası gereği çoğu zaman yazılı belge bulunmaz. Bununla birlikte işyeri ile ilgili her türlü yazılı belge, ücret ödemelerine dair banka hesap hareketleri, işyerine ait fotoğraflar, WhatsApp yazışmaları, ustabaşı veya yönetici ile yapılan görüşme kayıtları da dosyayı güçlendiren tamamlayıcı delillerdir.
| Delil Türü | Değeri |
|---|---|
| Tanık beyanı | Kanunen özellikle kabul edilen temel ispat aracı |
| Banka hesap hareketleri | Ödeme düzenini ve süreyi destekleyici güçlü delil |
| Yazışma/fotoğraf kayıtları | Tamamlayıcı, bağlamı güçlendirici delil |
Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Hizmet tespit davasında zamanaşımı, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıldır. Bu süre geçtikten sonra o yıla ait çalışmanın tespiti kural olarak istenemez; bu nedenle kayıt dışı geçen sürelerin farkına varıldığı andan itibaren gecikmeden hukuki sürecin başlatılması büyük önem taşır. Süresi içinde açılmayan bir dava, haklı olsa dahi zamanaşımı itirazıyla karşılaşabilir.
Dava Kazanılırsa Ne Olur?
Mahkeme, çalışılan sürenin varlığını tespit ederse, bu karar SGK’ya bildirilir ve ilgili süre sigortalının hizmet dökümüne işlenir. Bu durum, prim gün sayısını artırarak emeklilik tarihini öne çekebilir ya da bağlanacak aylığın miktarını yükseltebilir. Ayrıca bu süreçte işverenin ödemediği primler, gecikme zammıyla birlikte SGK tarafından işverenden ayrıca talep edilir; işçinin kendisinden herhangi bir prim ödemesi istenmez.
Sıkça Sorulan Sorular
İşyeri artık kapandı, işvereni bulamıyorum, dava açabilir miyim?
Evet, işyerinin kapanmış olması dava açmanıza engel değildir; işveren tespit edilemese dahi dava SGK’ya karşı yürütülebilir, mahkeme gerekli araştırmayı resen de yapabilir.
Hiç tanığım yok, sadece banka kayıtlarım var, yeterli olur mu?
Banka kayıtları tek başına güçlü bir delil olsa da, mahkeme genellikle çalışma ilişkisinin niteliğini de değerlendirmek ister; mümkünse en az bir-iki tanık bulunması dosyayı önemli ölçüde güçlendirir.
Diğer işçilik alacakları için stajyer gösterilip işçi gibi çalıştırılanların hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara

Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–

Bir yanıt yazın