Giriş: Bebeğinizin Sağlığı Konusunda Yeterince Bilgilendirildiniz mi?
Her anne ve baba adayı sağlıklı bir bebek hayal eder. Gebelik süreci bu hayale giden yoldur. Ancak bu süreç hassas tıbbi kontroller gerektirir. Bazen doğumdan sonra aileleri bekleyen sürprizler olabilir. Bu durum, “Acaba gebelik takibinde bir ihmal mi var?” sorusunu akıllara getirir. Gebelik Takibinde Down Sendromunun Atlanması çok önemli bir konudur.
Özellikle bebeğin Down sendromlu doğması sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak bu durumun hamilelik testlerinde tespit edilememesi sorun yaratır. Aileye ileri tetkiklerin önerilmemesi de bir hatadır. Hukuken bu durum “Malpraktis” (Hekim Hatası) kapsamına girebilir.
Bu yazıda, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin (BAM) 2024 tarihli kararını Gebelik Takibinde Down Sendromunun Atlanması kapsamında inceleyeceğiz. Ayrıca doktorun aydınlatma borcunu ve ailenin tazminat haklarını detaylandıracağız.
Olayın Özeti: Aile Ne Yaşadı?
Dava konusu olayda bir anne adayı vardı. Bu kişi gebeliği boyunca düzenli olarak doktor kontrolüne gitti. Doktor, gebeliğin 9-11. haftalarında “ikili tarama testini” istedi. Sonuç olarak test verileri “düşük riskli” çıktı.
Fakat bebek dünyaya geldiğinde Down sendromlu olduğu anlaşıldı. Bunun üzerine aile, doktorun kendilerini eksik bilgilendirdiğini iddia etti. İkili test sonucu temiz çıksa bile kesin tanı için başka yollar vardı. Örneğin amniyosentez gibi yöntemlerden bahsedilmemişti.
Aile, bu durumu bilselerdi farklı karar verebileceklerini belirtti. Gebeliği yasal sürede sonlandırma hakları vardı. Veya sürece hazırlıklı olabilirlerdi. Bu sebeple hem doktora hem de sigorta şirketine tazminat davası açtılar.
Hukuki Olarak Mahkemenin Tartıştığı Konu Ne?
Mahkemenin önündeki temel soru oldukça netti. Doktor standart testleri yapmıştı. Peki, bu yeterli miydi?
Mahkeme şu soruyu sordu: “Doktor, ikili test temiz çıksa bile hastayı uyarmalı mıydı?” Yani testlerin %100 sonuç vermediği söylenmeli miydi? Ayrıca amniyosentez gibi kesin tanı yöntemleri anlatılmalı mıydı?
Buna karşılık sigorta şirketi ve doktor savunma yaptı. Onlara göre risk düşük çıkmıştı. Dolayısıyla tıbbi standartlara uyulmuştu. Ayrıca amniyosentez riskli olduğu için önerilmemişti.
Mahkemenin Kararı ve Gerekçesi
İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi ve Yerel Mahkeme önemli bir karar verdi. Sonuç olarak davacı aileyi haklı buldu. Böylece yüksek miktarda maddi ve manevi tazminata hükmedildi. Kararın gerekçeleri ise üç başlıkta toplanabilir.
1. Vekalet Sözleşmesi ve Özen Borcu
Hekim ile hasta arasındaki ilişki bir vekalet ilişkisidir. Hekim, sonucun garantisini veremez. Ancak sonuca ulaşmak için yaptığı işlemlerden sorumludur. Bu nedenle en hafif kusur bile hekimi bağlar. Hekim, hastanın zarar görmemesi için tüm dikkati göstermelidir.
2. Aydınlatma Yükümlülüğünün Kapsamı
Mahkeme, Yargıtay’ın yerleşik kararlarına atıfta bulundu. Buna göre hekimin sadece testi yapması yeterli değildir. Hekim, test sonuçları temiz çıksa bile aileyi aydınlatmak zorundadır. Öncelikle mevcut testin kesin sonuç vermeyebileceği söylenmelidir.
Buna ek olarak kesin tanı için Amniyosentez gibi tetkiklerin varlığı anlatılmalıdır. Hatta bu ileri tetkiklerin faydaları ve riskleri tek tek izah edilmelidir.
3. İspat Yükü Kimdedir?
Kararın en kritik noktası ispat yüküdür. Mahkeme açıkça “Hastanın aydınlatıldığını ispatlama yükümlülüğü hekimdedir” demiştir. Doktor, aileyi sözlü olarak uyardığını iddia etti. Ancak bunu yazılı bir belgeyle kanıtlayamadı. Sonuç olarak mahkeme doktoru kusurlu buldu.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor? (Analiz)
Bu karar, Tıbbi Malpraktis davalarında dengeleri değiştirdi. Artık “Aydınlatılmış Onam” kavramı çok daha geniş yorumlanıyor.
İlk olarak, düşük risk bir mazeret değildir. Tarama testlerinin temiz çıkması hekimi kurtarmaz. Hekim, modern tıbbın sunduğu tüm alternatifleri hastaya sunmalıdır.
İkinci olarak, sözlü beyan yetersizdir. Hekimlerin “Ben hastaya durumu anlattım” demesi mahkemelerde geçerli değildir. Mutlaka yazılı onam formlarında detaylı bilgilendirme olmalıdır.
Son olarak, sigorta limitleri konusu önemlidir. Sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumludur. Ancak faiz ve yargılama giderleri bu limitin dışındadır. Yani sigorta şirketi “Limitim doldu, masrafları ödemem” diyemez. Masrafları da ayrıca ödemek zorundadır.
Avukattan Tavsiyeler / Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu emsal karar ışığında bazı önlemler alınmalıdır. Hem hasta hakları hem de hekim güvenliği için şu hususlara dikkat edilmelidir:
Vatandaşlar (Hastalar) İçin:
- Detaylı Bilgi İsteyin: Doktorunuzdan testlerin kesinlik oranını öğrenin. Alternatif test olup olmadığını sorun.
- Kayıtları Saklayın: Gebelik sürecindeki tüm belgeleri arşivleyin. Ultrason çıktıları ve test sonuçları önemlidir.
- Riskleri Öğrenin: Amniyosentez gibi işlemlerin risklerini araştırın. Ancak kesin tanı koyduğunu bilerek karar verin.
Hekimler İçin:
- Yazılı Onam Alın: Hastaya anlattığınız her riski yazılı tutanağa geçirin. Özellikle amniyosentez önerisini veya reddini mutlaka imza altına alın.
- İspat Külfeti: Unutmayın, yargılamada ispat yükü sizdedir. Standart formlar yerine hastaya özgü notlar daha güvenilirdir.
Sonuç
Gebelik takibinde Down sendromu atlanabilir. Ancak bu durum hekimin hatasından kaynaklanıyorsa sonuç değişir. Özellikle aydınlatma yükümlülüğü ihlal edilmişse ailenin tazminat hakkı doğar.
Bu davalar karmaşık süreçlerdir. Teknik bilirkişi incelemeleri gerekir. Ayrıca Yargıtay kararlarının sıkı takibi şarttır. Eğer siz de benzer bir süreç yaşadıysanız destek almalısınız. Hak kaybına uğramamak adına uzman bir hukuk bürosuna başvurmanız hayati önem taşır.
Hukuki sürecinizle ilgili detaylı bilgi ve danışmanlık almak için avukatınıza danışın.
ANAHTAR KELİMELER (Etiketler)
gebelik takibinde doktor hatası, down sendromu tazminat davası, malpraktis davası, hekimin aydınlatma yükümlülüğü, aydınlatılmış onam, amniyosentez bilgilendirme, yanlış teşhis tazminat, tıbbi kötü uygulama sigortası, engelli doğum tazminat, gebelikte tarama testleri yasal sorumluluk, hasta hakları, yargıtay malpraktis kararları
İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi, 03.07.2024 tarihli ve 2021/542 E., 2024/960 K. sayılı kararı
DAVA: …sigortalının tıbbi kötü uygulaması sonucu küçük … down sendromu hamilelikte tespit edilmediğini, çocuğun bu nedenle down sendromlu olarak doğduğunu, sigortalının kötü uygulamalarının bilgilendirmeme, onam almama, teşhiste kusur, ileri testleri önermeme ve amniyosentez yapmama olarak sayılabileceğini… hekimin kusurlu olduğunu belirterek… toplam 55.000,00 TL tazminatın… tahsiline karar verilmesini talep etmiş, …talebini artırarak 460.000,00 TL’ye çıkartmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: …hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişki vekalet ilişkisi niteliğinde olup hekim hastasına karşı hafif de olsa tüm kusurlarından sorumludur… davacı …’ı 9-11. haftalarda takip eden dava dışı sigortalı hekimin davacıdan ikili test istediği ancak… davacıya testin sonuçları, ileri tetkikler, tetkiklerin yapılması ve yapılmaması halinde oluşabilecek risk ve sonuçlar konusunda bilgi vermesi, davacıyı aydınlatması gerektiği, davalı tarafça sigortalı hekim tarafından söz konusu yükümlülüğün yerine getirildiğini ispata yarar herhangi bir delil sunulmadığı, böylece davacının gebeliği sonlandırma şansının elinden alındığı… gerekçesiyle davacıların maddi tazminat taleplerinin kabulü… manevi tazminat taleplerinin kabulü… ile karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili… Dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını… ilgili poliçe kapsamında sorumluluğumuz tüm masraflarla birlikte 400.000,-tl ile sınırlı olup teminat limitini aşacak şekilde faiz, yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamız poliçe genel şartları ve hukuka aykırı olduğunu… Sigortalı hekimin söz konusu müdahalede herhangi bir kusuru bulunmadığını… talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE: …Down sendromu teşhisi için sırasıyla 9-11 haftalık gebelikte ikili test, 16-22 haftalık gebeliklerde üçlü-dörtlü test ve bunlarda anormal bulgular varsa amniosentez… yapılması gerektiğini… Hekimin aydınlatma yükümlülüğünün ispatı hususunda mevzuatta bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak… ispat yükü hekim üzerinde olmalıdır… Hekimin hastasını aydınlatma yükümlülüğünün hukukî dayanaklarını genel olarak hekimin özen yükümlülüğü ve aydınlatma yükümlülüğünün rızanın bir koşulu olması nedeniyle hastanın rızasına ilişkin kanuni düzenlemeler oluşturmaktadır.
…bebeğin down sendromu tespiti için ikili tarama testinin yaptırılmasının yeterli olmadığı, özellikle üçlü ve dörtlü testlerin yaptırılması gerekli olduğu… hamilelik süreci boyunca hangi tarama testlerin ne şekilde yapılması gerektiği, bunların yapılmaması halinde oluşacak risklerin hastaya bildirilmesi gerekmektedir… Bu itibarla sigortalı hekimin aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiği ispatlanamadığından kusurlu olması nedeniyle sigorta poliçesi kapsamında rizikonun gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Sigorta Limiti Yönünden Değerlendirme: …Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın… B.3.4. maddesinde… hükmolunan tazminat sigorta bedelini geçerse, sigortacı bu masrafları sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde ödeyeceği düzenlenmiştir… Bu itibarla sigortacının sorumluluğu poliçe teminat limiti kadar değil poliçe teminat limitine denk gelen faiz, masraf ve vekalet ücretiyle sınırlıdır. Bu nedenle hükmedilecek maddi ve manevi tazminat dışında yargı giderleri, işleyecek faiz ve avukatlık ücreti tutarının poliçe limitinden düşülmesi mümkün olmadığından Davalı vekilinin… istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Usul Yönünden Değerlendirme: Davalı vekili… zamanaşıma uğradığını… ileri sürmüş ise de cevap dilekçesinin yasal süresi geçtikten sunulduğu gibi… İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez… davalı vekilinin bu yöndeki istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun… ESASTAN REDDİNE… oybirliği ile karar verildi.
Bir Cevap Yazın