Giriş: İyileşmek İsterken Daha Hasta Olmak
Bu yazımızda, hukuk dünyasında büyük yankı uyandıran ve mağdur hastalar için umut ışığı olan hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat konusunu derinlemesine ele alıyoruz. Öncelikle bir yakınınızı düşünün. Onu “iyileşmesi” umuduyla tam teşekküllü, özel bir hastaneye emanet ediyorsunuz. Başlangıçta her şey yolunda gidiyor gibi görünmektedir.
Ancak ne yazık ki, aylar sonra hiç hesapta olmayan, üzücü bir durum ortaya çıkıyor. Hastanızda aniden ölümcül bir virüs (Hepatit-B, HIV vb.) beliriyor. Hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat süreci tam da bu noktada, hasta haklarını korumak için devreye giriyor.
Üstelik hastane yönetimi bu durumda sorumluluk kabul etmiyor. Genellikle; “Biz standart testleri yaptık, bizden bulaştığını kanıtlayamazsınız” şeklinde bir savunma yapıyorlar.
Peki, hukuk bu durumda ne diyor? Kanunlar gerçekten kimi koruyor?
Tam bu noktada, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK) devreye giriyor. 04.06.2020 tarihli bu emsal karar, hukuki dengeleri kökten değiştiriyor. Yüksek Mahkeme, “ispat yükü” kurallarını hasta lehine çeviriyor. Kısacası, eğer bir enfeksiyon kaptıysanız, hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat alma hakkınız doğabilir.
Olayın Özeti: Ameliyat Masasından Acı Sona
Yaşanan olay, İstanbul’da meydana geliyor. Kalp krizi geçiren bir hasta, ailesi tarafından özel bir hastaneye götürülüyor. Yapılan tetkikler sonucunda doktorlar ameliyat kararı alıyor.
Operasyon sırasında ise hastane, kritik bir işlem yapıyor. Kendi bünyesindeki kan merkezinden iki ünite kan getiriyor ve bu kanı hastaya veriyor.
Beklenmeyen Gelişme: Hepatit-B Teşhisi
Hasta, ameliyat sonrasında ilk aşamada taburcu oluyor. Fakat işler beklendiği gibi gitmiyor. Hasta, aylar sonra eklem ağrıları ve şişlik şikayetiyle tekrar hastaneye dönüyor. Doktorlar derhal test yapıyor.
Sonuçlar ise oldukça şaşırtıcı çıkıyor: Hastada Hepatit-B virüsü tespit ediliyor. Buna bağlı olarak karaciğer yetmezliği gelişiyor. Ne yazık ki hasta, yapılan tüm tıbbi müdahalelere rağmen hayatını kaybediyor.
Hastane Ne Savunma Yaptı?
Bu trajik gelişme üzerine aile vakit kaybetmeden dava açıyor. Buna karşılık hastane kendini şu şekilde savunuyor: “Biz kanları bakanlığın istediği standart testlerden geçirdik. Sonuçlar negatifti. Virüsün bizden bulaştığı kesin değil.”
Yerel Mahkemenin İlk Tepkisi
Yerel Mahkeme başlangıçta hastanenin bu savunmasını haklı buluyor. Hakim, “Virüsün kandan bulaştığını kesin bilimsel verilerle kanıtlayamadınız” diyor ve ailenin davasını reddediyor. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat talebini haklı bularak duruma müdahale ediyor.
Hastaneden Bulaşan Hastalıklarda Tazminat Davasında İspat Yükü Kimde?
Mahkemeler bu davada çok temel bir soruya yanıt aradı. Hasta, virüsün kesinlikle o kandan bulaştığını ispatlamak zorunda mıdır? Yoksa hastane mi bulaşmadığını kanıtlamalıdır?
Burada iki tarafın görüşü keskin bir şekilde çarpışıyor:
- Hasta Tarafı: “Annemizin ameliyat öncesi Hepatit-B’si yoktu. Kan verdiniz, sonrasında hasta oldu. Dolayısıyla virüs kandan geçti.”
- Hastane Tarafı: “Biz test yaptık, temizdi. Milyonda bir ihtimal olan ‘Pencere Dönemi’ (kuluçka) varsa biz sorumlu değiliz. İddianızı ispatlayın.”
Mahkemenin Kararı ve Gerekçesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yerel mahkemenin “ret” kararını bozdu. Sonuç olarak Yüksek Mahkeme, hasta yakınlarına ödeme yapılması gerektiğine hükmetti. Yargıtay, hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat kararını verirken üç temel gerekçeye dayandı.
1. Vekalet Sözleşmesi İlişkisi
İlk olarak, Yargıtay hukuki ilişkinin niteliğini belirledi. Mahkemeye göre, hasta ile özel hastane arasındaki ilişki, Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir “Vekalet Sözleşmesi”dir. Yani hastane, tıpkı bir işçi gibi özenli davranmalıdır.
Doktorlar ve hastane yönetimi, “en hafif kusurundan dahi” sorumludur. Başka bir deyişle, hastane hastasına “sadakat ve özen” göstermek zorundadır.
2. Organizasyon Kusuru
İkinci olarak, mahkeme “Organizasyon Kusuru” kavramına dikkat çekti. Hastane sadece standart testleri yapmakla yetinemez. Eğer hastane kendi bünyesinde bir kan merkezi kurmuşsa, teknolojinin elverdiği en ileri testleri (PCR gibi) yapmak zorundadır. Oysaki hastane bu olayda gereken özeni göstermemiştir.
3. İspat Yükü Yer Değiştirdi
Bu madde, kararın en can alıcı noktasıdır. Yargıtay özetle şunları belirtti: Hasta ameliyata girerken bu virüsü taşımıyordu. Ayrıca kan verenlerden (donör) biri, sonradan yapılan testte “düşük pozitif” çıktı.
Bu durumda artık hasta ispatla uğraşmaz. Nitekim Yargıtay’a göre; hastane, virüsün kandan değil de “başka bir yoldan” bulaştığını ispatlamak zorundadır. Hastane bunu ispatlayamazsa, tazminatı öder.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, Hepatit, HIV veya Hastane Enfeksiyonu (Sepsis) kapılması sonucu açılan davalarda bir dönüm noktasıdır. Kararın etkilerini iki ana başlıkta inceleyebiliriz.
Vatandaşlar İçin Önemi
Eskiden vatandaşlar bu tür davalarda çaresiz kalıyordu. Çünkü mikrobun hastaneden bulaştığını %100 ispatlamak neredeyse imkansızdı.
Ancak artık işler değişti. Olayın gelişimi ve zamanlaması tutarlıysa, mahkeme lehinize karar verebiliyor. Yani, “Hayatın olağan akışı” ilkesi artık sizi koruyor ve hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat alma şansınız artıyor.
Hastaneler ve Doktorlar İçin Önemi
Öte yandan hastaneler artık “Standart prosedürü uyguladık, sorumluluk bizden çıktı” diyemez. Yargı, onlardan en üst düzey teknolojik imkanları kullanmalarını bekliyor. Aksi takdirde, doğacak zararı ödemek zorunda kalıyorlar.
Hastaneden Bulaşan Hastalıklarda Tazminat İçin Avukattan Tavsiyeler
Eğer siz de benzer bir süreç yaşıyorsanız hak kaybına uğramamanız gerekir. Bu nedenle aşağıdaki adımları dikkatle takip etmenizi öneririm:
- Test Sonuçlarını Saklayın: Hastaneye yatarken mutlaka kan testi yaptırın. İlgili virüsün (Hepatit, HIV vb.) “Negatif” olduğunu belgeleyin. Zira bu belge, davanın en büyük delilidir.
- Zaman Aşımını Kaçırmayın: Hastalığı öğrendiğiniz anda harekete geçin. Böylece yasal süreleri geçirmeden hukuki süreci başlatabilirsiniz.
- Epikriz Raporlarını İsteyin: Ameliyatta kullanılan kanın seri numarası hayati önem taşır. Ayrıca kanın hangi merkezden geldiği dosyanızda mutlaka bulunmalıdır.
- Uzman Desteği Alın: Bu davalar teknik “Tıp Hukuku” alanına girer. Dolayısıyla büromuzun sağlık hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç
Yargıtay, bu kararıyla insan hayatını bürokratik işlemlerden üstün tuttu. Sağlık hizmeti alırken zarar gördüyseniz, bunu “kader” olarak görmeyin. Görüldüğü üzere Yüksek Mahkeme, hastanelerin organizasyon kusurlarını affetmiyor.
Detaylı Bilgi İçin Avukatınıza Danışmayı Unutmayın.
ETİKETLER: hastaneden bulaşan hastalıklarda tazminat, tıbbi malpraktis, hastane enfeksiyonu tazminat, hepatit b bulaşma davası, yargıtay hukuk genel kurulu kararı, vekalet sözleşmesi doktor hatası, maddi manevi tazminat davası, kan nakli hukuki sorumluluk, hastanenin organizasyon kusuru, sağlık hukuku avukatı.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.06.2020 tarihli ve 2017/669 E., 2020/346 K. sayılı kararı
DAVACI İSTEMİ:
…Davacılar vekili… müvekkili …’ın eşi… …’ın 2007 yılı Şubat ayında kalp krizi geçirerek davalı hastaneye kaldırıldığını… davalı hastane tarafından işletilen kan merkezinden temin edilen iki ünite kanın ameliyat öncesi hastaya verildiğini… …’ın Hepatit-B virüsü kapmış olduğunun tespit edildiğini… …’ın 48 günlük tedavi sürecine rağmen kurtarılamayarak 11.11.2007 tarihinde hayatını kaybettiğini… basiretli ve özenli davranma yükümlülüğüne rağmen virüs taşıyan kanı müteveffaya vererek… davalıların insan hayatına değer vermediklerini… bu kusurlu eylemler nedeniyle doğan zarardan da sorumlu tutulmaları gerektiğini… ileri sürerek… maddi ve manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş…
DAVALILAR CEVABI:
…Davalı hastane vekili… donörlerden alınan kanların 2007 yılı Mayıs ayında Hepatit-B yüzey antijeni (HBsAg) açısından teste tabi tutulduğunu ve testin negatif çıkması üzerine transfüzyona uygun bulunarak saklandığını… 21.09.2007 tarihinde müteveffanın durumunun bildirilmesi üzerine her iki donörün yeniden çağırılarak teste tabi tutulduğunu ve sonuçların yine negatif çıktığını… PCR testinin de yapıldığını ancak aynı sonuca varıldığını… kan naklinden sonra üç aydan fazla sürenin geçtiği de gözetildiğinde virüsün başka şekillerde bulaşmış olabileceğini… davanın reddini istemiştir.
MAHKEME KARARI:
…İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin… kararı ile; …hastanın gerçek ölüm nedeninin de tespit olunamayacağını… müteveffanın davalıdan alınan kandan Hepatit-B virüsü kaptığının kesin bilimsel verilerle kanıtlanamadığı, iddia edilen olay ile davalılar arasında illiyet bağı kurulamadığı ve davalıların kusuru ispatlanamadığından yerinde görülmeyen asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
ÖZEL DAİRE BOZMA KARARI:
…Yargıtay 13. Hukuk Dairesince… “…davacılar vekilinin sair temyiz itirazları reddedilmiş ve “Tüm dosya kapsamından davacıların murisleri olan …’ın öncesinde akut Hepatit B olmadığı halde davalı hastanede kalp ameliyatı sırasında verilen kan ile Hepatit B kan hastalığına yakalanarak vefat ettiği sabit olup bu husus gözetilerek davacılar lehine uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerekir… Davanın temelini vekillik sözleşmesi oluşturmaktadır… Vekil, işçi gibi özenle davranmak zorunda olup, hafif kusurundan bile sorumludur… Doktorun meslek alanı içinde olan bütün kusurları (hafif de olsa) sorumluluğun unsuru olarak kabul edilmelidir.
DİRENME KARARI:
…Adli Tıp Kurumu raporunda meydana gelen ölümle hastaya Hepatit-B içeren kan verilmesi eylemi arasında illiyet bağı bilimsel olarak ortaya konulamamışken, bozma kararında belirtildiği şekilde… neden-sonuç ilişkisi kurularak illiyet bağının bulunduğunu kabul etmenin bilimselliği dışlamak anlamına geleceği belirtilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.
HUKUK GENEL KURULU GEREKÇESİ:
…Özel hastane ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin, bir sözleşme ilişkisi olduğu her türlü duraksamadan uzaktır… Türk hukukunda ise, hastaneye kabul sözleşmesinin, asıl edimini oluşturan tıbbi tedavi ediminin ait olduğu tip, yani vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabi tutulması… amaca elverişli olacağı belirtilmiştir.
…Vekilin sorumluluğu, genel olarak işçinin sorumluluğuna ilişkin kurallara bağlıdır. Vekil, işçi gibi özenle davranmak zorunda olup, hafif kusurundan bile sorumludur.
…Somut olayda davacılar murisine verilen kanda, tek başına hasta etmeye yeterli olup olmayacağı konusunda tıbben kesin yargıya varılamayacağı mütalaa edilmekle birlikte, Hepatit B virüsünün mevcut olduğu ve ölümün bu hastalık nedeniyle ortaya çıkan tablo sonucunda gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
…Mütevaffanın Hepatit-B virüsü yüzünden rahatsızlandığının anlaşılması üzerine, nakledilen kanların vericileri yeniden ve daha ileri seviyeli testlerden geçirilmiş, bu kez vericilerden birinde düşük değerde olmakla birlikte virüsün varlığı tespit edilmiştir.
…Yasal prosedüre uygun şekilde kurulup işletilen ve denetim mekanizması dâhilinde çalışarak veri bağışı ve nakli sağlayan kan merkezlerinden temin edebilecekken… kendisinin oluşturduğu sistemden kan temin eden davalı hastanenin azami seviye özen ve dikkati göstermesi gerekir. Verilen kanda ölüme sebep olan hastalığa ilişkin bulaşıklık bulunduğu ortadayken artık hastalığın bu kandan değil, başka bir suretle bulaştığını davalı hastane ispat etmelidir. Ne var ki dosya kapsamı itibariyle bu husus ispat edilememiştir. Hâl böyle olunca mahkemece illiyet bağının tam olarak tespitinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı hastane yönünden asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulmasını gerektirir.1
SONUÇ:2
…Asıl ve birleşen dosya davacıları vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenler ve yukarıda açıklanan il3ave sebeplerle… BOZULMASINA, 04.06.2020 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.
Bir Cevap Yazın