Türkiye’de yabancıların çalışma hayatına katılımı, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile düzenlenmiştir. İster bir işveren olarak yabancı personel çalıştırmak isteyin, ister Türkiye’de kariyer yapmayı planlayan bir yabancı olun; çalışma izni süreçleri yasal bir zorunluluktur.

Bu yazımızda, 6735 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde çalışma izni türlerini, başvuru süreçlerini, Turkuaz Kart uygulamasını ve iznin hangi durumlarda iptal edileceğini inceleyeceğiz.

1. Çalışma İzni Zorunluluğu ve Yetkili Makam

Kanunun 6. maddesi net bir kural koyar: “Bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.”

Çalışma izni verme yetkisi Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndadır (Kanunda “Bakanlık” olarak geçer). Önemli bir detay olarak; alınan çalışma izni, ayrıca bir ikamet izni almanıza gerek bırakmaz, doğrudan ikamet izni yerine geçer (Madde 12).

2. Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvurular iki şekilde yapılabilir (Madde 7):

1. Yurt Dışından: Yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır.
2. Yurt İçinden: Doğrudan Bakanlığa yapılır.

Başvurular usulüne uygun ve eksiksiz yapıldığında, Bakanlık tarafından en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır.

3. Çalışma İzni Türleri Nelerdir?

Kanunun 10. maddesi çalışma izinlerini kategorilere ayırmıştır:

• Süreli Çalışma İzni:
  • İlk başvuruda en çok 1 yıl süreyle verilir.
  • Aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok 2 yıl, sonraki uzatmalarda ise en çok 3 yıl verilir.
• Süresiz Çalışma İzni:
  • Türkiye’de uzun dönem ikamet izni olan veya en az 8 yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar başvurabilir. Süresiz izne sahip olanlar, seçme-seçilme ve askerlik hariç Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır.
• Bağımsız Çalışma İzni:
  • Profesyonel meslek mensubu yabancılara; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi ve teknolojiye katkısı gibi kriterlere bakılarak verilebilir.
• Şirket Ortakları:
  • Limited şirket müdürü olan ortaklar ve Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklar çalışma izni alarak çalışabilirler.

4. Turkuaz Kart Nedir?

Nitelikli iş gücünü Türkiye’ye çekmek amacıyla oluşturulan Turkuaz Kart (Madde 11), sahibine süresiz çalışma izni hakkı sağlar.

• Eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı veya yatırım etkisi yüksek olan yabancılara verilir.
• İlk 3 yılı “geçiş süresi”dir. Bu süre sonunda iptal edilmezse süresiz hale gelir.
• Turkuaz Kart sahibinin eş ve çocuklarına da ikamet izni yerine geçen bir belge verilir.

5. Ön İzin Şartı (Sağlık ve Eğitim Sektörü)

Bazı meslekler için Bakanlıktan önce ilgili kurumlardan onay alınması gerekir (Madde 8):

• Sağlık Hizmetleri: Sağlık Bakanlığı’ndan ön izin alınmalıdır.
• Eğitim Hizmetleri: Milli Eğitim Bakanlığı’ndan veya Yükseköğretim Kurulu’ndan (YÖK) ön izin alınmalıdır.

6. Çalışma İzni Başvurusunun Reddi ve İptali

Her başvuru onaylanmaz. Kanunun 9. maddesine göre; sahte evrak kullanımı, gerekli niteliklerin taşınmaması veya işin Türk vatandaşlarına hasredilen (ayrılan) mesleklerden olması durumunda başvuru reddedilir.

Dikkat Edilmesi Gereken İptal Sebebi (Madde 15):

Yurt dışından yapılan başvuru ile çalışma izni alan yabancı, iznin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde Türkiye’ye gelmek zorundadır. Aksi takdirde çalışma izni iptal edilir. Ayrıca, süreli çalışma izinlerinde aralıksız 6 aydan fazla yurt dışında kalınması da iptal sebebidir.

7. Çalışma İzni Muafiyeti

Kısa süreli hizmetler, bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler veya anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri gibi belirli gruplar, çalışma izni yerine “Çalışma İzni Muafiyeti” alarak çalışabilirler (Madde 13).

---

Anahtar Kelimeler

Yabancı çalışma izni başvurusu, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, çalışma izni türleri, süreli ve süresiz çalışma izni, Turkuaz Kart nedir ve kimlere verilir, yabancı personel çalıştırma şartları, çalışma izni uzatma süresi, çalışma izni muafiyeti, yabancı şirket ortakları çalışma izni, sağlık ve eğitim sektörü ön izin, çalışma izni iptal nedenleri, yabancıların Türkiye’de çalışma hakkı, bağımsız çalışma izni, çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi, e-çalışma izni sorgulama.

---

Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.