Avukat mazeret dilekçesi, yargılamanın sağlıklı yürümesi için kritik öneme sahiptir. Avukat, geçerli bir sebeple duruşmaya katılamadığında veya süre işlemlerini zamanında yapamadığında bu dilekçeyi sunar. Mahkeme, mazereti haklı bulursa yeni gün belirler veya ek süre verir. Aşağıda üç farklı olay örgüsüne dayanan örnek dilekçe bulacaksınız. Her biri farklı bir usulî ihtiyaca yanıt verir. Dilekçelerin sonunda uygulamaya yönelik hukuki değerlendirme yer almaktadır.
Avukat Mazeret Dilekçesi Nedir? Örneklerle Yazım Rehberi
ÖRNEK 1: Aynı Gün ve Saatte Başka Mahkemede Duruşması Bulunma
… MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO : …/… Esas
DAVACI : …
DAVACI VEKİLİ : Av. Osman TURHAN
DAVALI : …
DAVALI VEKİLİ : …
KONU : Duruşma gününün çakışması nedeniyle mazeret beyanı ile yeni duruşma günü verilmesi talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
Sayın Mahkemenizin …/…/… tarihli, saat …:…’da yapılacak duruşmasına katılmam, aynı gün ve saatte … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesinin …/… Esas sayılı dosyasında istinaf duruşmasının bulunması nedeniyle fiilen mümkün değildir. Söz konusu duruşma gün ve saati mahkeme kalemince teyit edilmiş olup, buna ilişkin tensip tutanağı dilekçemiz ekinde sunulmaktadır. İki ayrı yargı merciindeki duruşmaların aynı zamana denk gelmesi tarafımdan öngörülebilir veya önlenebilir bir durum olmayıp, aynı anda her iki duruşmada hazır bulunmak fiilen imkânsızdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 151. maddesi uyarınca mazeretin süresinde ve belgeli olarak bildirilmesi yeterli olup, somut olayda mazeretimiz gerçek, hukuki ve belgelidir.
Öte yandan, Anayasa’nın 36. maddesiyle güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, tarafların savunmalarını vekilleri aracılığıyla etkin şekilde sunabilmelerini gerektirmektedir. Vekilin haklı mazereti nedeniyle duruşmaya katılamaması savunma hakkını zedelememeli; usul ekonomisi ilkesi de bu hakkı ortadan kaldıracak şekilde yorumlanmamalıdır. Mazeretin kabulü, eksik inceleme ve olası usulî sakıncaların önüne geçerek yargılamanın sağlıklı yürütülmesine hizmet edecektir. Bu nedenlerle, aynı gün ve saatte başka bir yargı merciinde duruşmamın bulunması nedeniyle mazeretimin kabulü ile işbu dosyadaki duruşmanın uygun görülecek yeni bir tarihe ertelenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
HUKUKİ SEBEPLER : 6100 sayılı HMK m. 30, 151, Anayasa m. 36, Avukatlık Kanunu m. 34 ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : … BAM … Hukuk Dairesi tensip zaptı, UYAP duruşma takvimi, gerektiğinde tanık beyanı ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda arz ve izah edilen ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1-) Aynı gün ve saatte … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi’nin duruşması bulunması sebebiyle mazeretimizin kabulüne,
2-) …/…/… tarihli duruşmanın başka bir güne ertelenmesine ve yeni duruşma gününün tarafımıza bildirilmesine,
3-) Yargılama giderlerinin mazeret kabul edildiğinden taraflar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederim.
…/…/…
Davacı Vekili
Av. Osman TURHAN
(İmza)
ÖRNEK 2: Sağlık Mazereti Nedeniyle Duruşmaya Katılamama
… ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO : …/… Esas
DAVACI : …
DAVACI VEKİLİ : Av. Osman TURHAN
DAVALI : …
DAVALI VEKİLİ : …
KONU : Ani gelişen sağlık sorunu nedeniyle mazeret beyanı ile duruşmanın ertelenmesi talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
Sayın Mahkemenizin …/…/… tarihli duruşmasına, ani gelişen sağlık sorunum nedeniyle katılmam mümkün bulunmamaktadır. …/…/… tarihinde geçirdiğim rahatsızlık sebebiyle … Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisi’ne başvurmuş olup, hekim tarafından en az yedi gün istirahat etmem gerektiği belirlenmiştir. Bu husus, ekte sunulan …/…/… tarihli ve … sayılı resmî sağlık raporuyla belgelendirilmiştir. Sağlık durumu, avukatın mesleki faaliyetini gereği gibi yerine getirmesini engelleyen objektif bir mazeret sebebi olup, bedenen ve zihnen yeterli durumda olunmaksızın duruşmaya katılmak müvekkilin savunma hakkını da olumsuz etkileyecektir. Nitekim sağlık mazeretinin resmî sağlık raporuyla ispatı, uygulamada ve yargısal içtihatlarda geçerli mazeret olarak kabul edilmekte; ani gelişen hastalık hâllerinde avukatın duruşmaya katılamaması öngörülebilir bir durum olarak değerlendirilmektedir.
Öte yandan, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı gereğince, müvekkilin etkin şekilde temsil edilmesi zorunludur. Sağlık mazeretim derhâl müvekkilime bildirilmiş olup, dosyaya hâkimiyet ve savunmanın bütünlüğü dikkate alındığında vekâlet ilişkisinin devamı tarafların yararınadır. Bu nedenle, yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülebilmesi amacıyla mazeretimin kabulü ile duruşmanın uygun görülecek en yakın tarihe ertelenmesine karar verilmesini talep ederim. Amacım yargılamayı uzatmak olmayıp, sağlık engelimin ortadan kalkmasının ardından duruşmaya bizzat katılarak müvekkilimi etkin biçimde temsil etmektir.
HUKUKİ SEBEPLER : 6100 sayılı HMK m. 151, Avukatlık Kanunu m. 34, Anayasa m. 36, ilgili yargı kararları.
HUKUKİ DELİLLER : … Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin … tarih … sayılı sağlık raporu, hasta dosyası, epikriz örneği, gerektiğinde hekim beyanı ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda arz ve izah edilen ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1-) Ani gelişen ve sağlık kurulu raporuyla belgelenen sağlık mazeretimizin kabulüne,
2-) …/…/… tarihli duruşmanın başka bir güne ertelenmesine,
3-) Yeni duruşma gününün tarafımıza tebliğine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederim.
…/…/…
Davacı Vekili
Av. Osman TURHAN
(İmza)
ÖRNEK 3: Esaslı Delil Toplama ve Dosya İnceleme Süresinin Yetersizliği
… ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO : …/… Esas
DAVACI : …
DAVACI VEKİLİ : Av. Osman TURHAN
DAVALI : …
DAVALI VEKİLİ : …
KONU : Dosya kapsamının genişliği ve yeni delil toplama zorunluluğu nedeniyle ek süre ve duruşma erteleme talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
Dava dosyasının kapsamı ve teknik niteliği nedeniyle, Sayın Mahkemenizin …/…/… tarihli duruşmasına gereği gibi hazırlanabilmek için ek süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Dosya iki klasör belge, beş bilirkişi raporu ve çok sayıda ticari defter kaydını içermekte olup, son bilirkişi raporu duruşmadan yalnızca üç gün önce tarafıma tebliğ edilmiştir. Rapordaki teknik tespitlerin incelenmesi, müvekkille değerlendirilmesi ve ayrıntılı itirazların hazırlanması, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uyuşmazlığın şirketler hukuku ve muhasebe standartları gibi uzmanlık gerektiren yönleri dikkate alındığında, makul bir hazırlık süresini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca bilirkişi raporunda ortaya çıkan yeni hususlar nedeniyle şirketin … Bankası nezdindeki hesap hareketleri ile … tarihli genel kurul tutanaklarının celbi gerekmekte olup, bu belgeler temin edilmeden rapora etkili şekilde itiraz edilmesi mümkün değildir. Nitekim HMK’nın 145. maddesi ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/3286 E. sayılı kararında da belirtildiği üzere, bilirkişi raporuyla ortaya çıkan yeni vakıalar karşısında ek delil sunulması mümkündür.
Öte yandan, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, hukuki dinlenilme hakkı ve silahların eşitliği ilkesi gereğince taraflara savunmalarını etkili biçimde hazırlayabilecek makul sürenin tanınması zorunludur. Usul ekonomisi ilkesi de savunma hakkını sınırlandıracak şekilde yorumlanamaz; aksine, eksik incelemeyle verilecek bir kararın üst mahkemelerce bozulması yargılamanın daha fazla uzamasına neden olacaktır. Bu nedenlerle, bankadan gerekli kayıtların getirtilmesi, ticaret sicili belgelerinin temini ve bilirkişi raporuna karşı ayrıntılı itiraz dilekçesinin hazırlanabilmesi amacıyla duruşmanın en az otuz gün sonraya ertelenmesine karar verilmesi, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi ve adil bir karar verilmesi bakımından gerekli ve ölçülü olup, aksi hâlde müvekkilin savunma hakkının gereği gibi kullanılması önemli ölçüde kısıtlanacaktır.
HUKUKİ SEBEPLER : 6100 sayılı HMK m. 30, 145, 151, Anayasa m. 36, Avukatlık Kanunu m. 34, AİHS m. 6 ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Dosya içeriği, bilirkişi raporu tebliğ zarfı, UYAP aşama kayıtları, müvekkil beyanı, celp edilecek banka kayıtları ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda arz ve izah edilen ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1-) Dosyanın kapsamlı olması ve yeni delil toplama zorunluluğu sebebiyle mazeretimizin kabulüne,
2-) …/…/… tarihli duruşmanın en az 30 gün sonraki bir tarihe ertelenmesine,
3-) Tarafımıza ek delil sunmak ve rapora itiraz etmek için makul süre verilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederim.
…/…/…
Davacı Vekili
Av. Osman TURHAN
(İmza)
Hukuki Değerlendirme ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Avukat mazeret dilekçesinin başarı şansı, mazeretin somut, belgeli ve inandırıcı olmasına bağlıdır. HMK m. 151, mazeret sebeplerini sınırlı sayıda belirlememiştir. Bu, mahkemeye geniş takdir alanı tanır. Ancak uygulamada dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır.
Birincisi, mazeret dilekçesi mümkün olan en kısa sürede mahkemeye sunulmalıdır. Duruşma gününden bir gün önce verilen dilekçe, güven sarsıcı olabilir. İkincisi, mazeret mutlaka belgelendirilmelidir. Sağlık raporu, başka duruşma tutanağı veya resmî yazı olmadan soyut beyan yeterli görülmez. Üçüncüsü, dilekçede kullanılan üslup saygılı ve net olmalıdır. Mahkemeden talebin gerekçesi açıkça anlatılmalıdır.
Mahkeme, mazereti kabul ederse yeni duruşma günü belirler ve taraflara tebliğ eder. Mazereti reddederse, duruşma yokluğunuzda yapılır. Bu risk, mazeretin güçlü sunulmasını zorunlu kılar. Her somut olayın kendine özgü şartları olduğu unutulmamalıdır.
KONU İLE İLGİLİ EK BİLGİLER
Avukat Mazeret Dilekçesi: Yargılamanın Seyrini Etkileyen Usulî Hak
Yargılama hukuku, tarafların ve vekillerin duruşmada hazır bulunmasını esas alır. Ancak hayatın olağan akışı içinde beklenmedik engeller ortaya çıkabilir. Avukat mazeret dilekçesi, tam da bu noktada devreye girer. Bu dilekçe, avukatın duruşmaya katılamama veya süre işlemlerini yetiştirememe halini mahkemeye resmen bildirdiği belgedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 151. maddesi, bu hakkın temel dayanağıdır. Aynı zamanda Avukatlık Kanunu’nun 34. maddesi, avukata vekâlet görevini eksiksiz yapma yükümlülüğü getirirken, zorunlu sebepleri de haklı mazeret olarak tanır.
Mazeret dilekçesinin hukuki niteliği, usulî bir talep olmasıdır. Mahkeme, bu talep üzerine dosyayı inceler ve takdir yetkisini kullanır. Takdir yetkisi sınırsız değildir. Anayasa’nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi çerçevesinde, savunma hakkının özüne dokunulmamalıdır. Yargıtay’ın pek çok kararında belirtildiği gibi, mazeret dilekçesinin keyfî olarak reddi, adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurabilir. Bu nedenle mahkemeler, mazeretin samimi olup olmadığını, belgelendirilip belgelendirilmediğini ve yargılamayı uzatmaya yönelik olup olmadığını titizlikle değerlendirir.
Uygulamada en sık karşılaşılan mazeret sebepleri şunlardır: aynı gün ve saatte başka bir mahkemede duruşmanın bulunması, ani sağlık sorunları, dosya inceleme için yeterli süre tanınmaması, zorunlu baro eğitimleri veya mesleki toplantılar, ailevi zorunluluklar, mücbir sebep sayılabilecek ulaşım engelleri. Her bir mazeret türü, farklı ispat araçları gerektirir. Örneğin sağlık mazereti resmî raporla, gün çakışması ise diğer mahkemenin tensip zaptıyla ispatlanır.
Mazeret dilekçesinin biçimsel özellikleri de önemlidir. Dilekçede mahkeme adı, dosya numarası, taraflar, mazeretin sebebi, deliller ve net bir talep bulunmalıdır. İfadeler açık olmalı; gereksiz ayrıntıdan kaçınılmalıdır. Mahkeme, dilekçeyi incelerken şu sorulara yanıt arar: Mazeret gerçek mi? Belgelendirilmiş mi? Yargılamayı uzatmaya yönelik bir art niyet var mı? Mazeret kabul edilmezse, karşı tarafın menfaati ne olur?
Ayrıca, mazeret dilekçesinin reddi halinde izlenecek yol da bilinmelidir. Mahkeme mazereti reddederse, duruşma yapılır ve taraf yokluğunda işlemler yürütülür. Bu karara karşı tek başına istinaf yoluna gidilemez; ancak nihai kararla birlikte istinaf sebepleri arasında gösterilebilir. Bu nedenle, mazeret dilekçesinin mümkün olduğunca güçlü ve eksiksiz hazırlanması büyük önem taşır. Öte yandan, sürekli ve alışkanlık haline getirilmiş mazeret talepleri, mahkemenin güvenini sarsar ve sonraki taleplerin daha sıkı incelenmesine yol açar. Dolayısıyla mazeret kurumu, gerçekten haklı sebepler için kullanılmalıdır.
Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan mazeret türlerini ve ispat vasıtalarını karşılaştırmalı olarak göstermektedir.
| Mazeret Türü | İspat Aracı | Dikkat Edilmesi Gereken Husus |
|---|---|---|
| Duruşma Günü Çakışması | Diğer mahkemenin tensip zaptı / UYAP çıktısı | Çakışmanın aynı gün ve saatte olduğu açıkça belirtilmelidir. |
| Sağlık Sorunu | Resmî sağlık kurumundan alınmış rapor | Raporun duruşma gününü kapsadığından emin olunmalıdır. |
| Süre Yetersizliği | Dosya tebliğ tarihleri, kapsamlı belge listesi | Talebin makul ve ölçülü olduğu somut verilerle anlatılmalıdır. |
| Mücbir Sebep (Ulaşım vb.) | Resmî kurum yazıları, hava yolu iptal kaydı vb. | Olayın öngörülemez ve kaçınılamaz olduğu vurgulanmalıdır. |
| Baro Eğitimi / Toplantısı | Baro tarafından düzenlenmiş katılım zorunluluğu belgesi | Eğitimin mesleki gelişim için gerekli olduğu belirtilmelidir. |
Sonuç olarak, avukat mazeret dilekçesi, yalnızca biçimsel bir evrak değil, savunma hakkının etkin kullanımının teminatıdır. Doğru yazılmış bir mazeret dilekçesi, hem yargılamanın selametini korur hem de müvekkilin menfaatini güvence altına alır. Bu nedenle her avukatın, mazeret dilekçesi yazımında usul kurallarına ve mesleki özene azami dikkat göstermesi beklenir.
Sık Sorulan Sorular
1. Mazeret dilekçesi duruşmadan ne kadar önce verilmelidir?
Mazeret dilekçesini mümkün olan en kısa sürede mahkemeye sunmak gerekir. Kanunda kesin bir süre öngörülmemiştir. Ancak duruşmadan birkaç gün önce verilmesi, mahkemenin takdirini olumlu etkiler. Aynı gün verilen dilekçeler genellikle iyi karşılanmaz.
2. Mahkeme mazeretimi kabul etmezse ne yapabilirim?
Mazeretin reddi kararına karşı tek başına istinaf yoluna gidilemez. Ancak bu durum, nihai kararın istinafında ileri sürülebilir. Yargıtay, savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle kararı bozabilir. Bu nedenle dilekçenin güçlü delillerle desteklenmesi şarttır.
3. Her duruşma için ayrı ayrı mazeret dilekçesi verilmesi sorun yaratır mı?
Evet, yaratabilir. Sürekli mazeret bildirimi, mahkemenin güvenini zedeler. Mahkeme, yargılamayı uzatmaya yönelik taktik olarak değerlendirebilir. Mazeretler gerçekten haklı ve istisnai sebeplere dayanmalıdır.
4. Sağlık mazereti için illa hastane raporu mu gereklidir? Aile hekimi raporu yeterli mi?
Aile hekimi raporu da resmî sağlık kurumu raporu sayılır ve genellikle yeterlidir. Önemli olan, raporun duruşma gününü kapsaması ve usulüne uygun düzenlenmiş olmasıdır. Mahkeme, raporun içeriğini inceleyerek karar verir.
5. Birden fazla avukatın olduğu bürolarda, bir avukatın mazereti diğer avukatın girmesiyle çözülmez mi?
Vekâletnamede birden fazla avukat yetkili kılınmışsa, mahkeme mazereti kabul etmeyebilir. Mahkeme, diğer avukatın duruşmaya katılabileceğini düşünür. Bu nedenle, mazeret dilekçesinde neden başka bir avukatın katılamadığı da açıklanmalıdır.
Etiketler: avukat mazeret dilekçesi, mazeret dilekçesi örneği, duruşma erteleme, HMK 151, savunma hakkı, adil yargılanma, avukat sağlık mazereti, gün çakışması mazereti, süre uzatım talebi, hukuk usulü, mahkeme dilekçeleri, avukatlık hukuku, tensip zaptı, istirahat raporu, usul ekonomisi, silahların eşitliği, hukuki dinlenilme hakkı, dava dosyası inceleme, mazeret kabulü, mazeret reddi, yargıtay kararları, anayasa mahkemesi, AİHM, baro rehberi, mesleki özen
Turhan Hukuk Danışmanlık
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir yanıt yazın