Eser Sözleşmesi, Sonuç Sorumluluğu ve Plastik Cerrahide Bilirkişi Gereği

Pexels’tan Павел Сорокин fotoğrafı: https://www.pexels.com/tr-tr/fotograf/ameliyat-yapan-cerrahlar-2324837/

Yargıtay 25.06.2025 tarihli rinoplasti kararında estetik ameliyatlarını eser sözleşmesi kapsamında değerlendirip eksik bilirkişi incelemesi gereği verilen kararı bozdu. Hekimler için pratik çıkarımlar. Devamında.

Öne çıkan anahtar kelimeler (keywords): Yargıtay rinoplasti 2025, estetik cerrahi, eser sözleşmesi, sonuç sorumluluğu, plastik cerrahi, bilirkişi, hasta aydınlatma.

Pexels’tan Photo By: Kaboompics.com fotoğrafı: https://www.pexels.com/tr-tr/fotograf/saglikli-sari-acil-durum-profesyonel-4386464/

Kısa Özet (okumayı hızlı bitirmek isteyenler için)

Yargıtay, rinoplasti gibi estetik girişimleri eser sözleşmesi (yani hekim/hastane sonucu taahhüt ediyormuş gibi değerlendirilebilen bir sözleşme türü) kapsamında değerlendirdi. Mahkeme, yerel mahkemenin konuya uygun uzmanlık içermeyen eksik bilirkişi incelemesine dayanarak verdiği kararı bozdu ve dosyanın plastik/rekonstrüktif-estetik cerrahının da yer aldığı kapsamlı bir bilirkişi heyeti raporu alındıktan sonra yeniden karara bağlanması gerektiğini vurguladı.

1. Olay

• Hasta rinoplasti (burun estetiği) ameliyatı geçirdi; ameliyat sonrasında estetik ve fonksiyonel (ör. koku alma kaybı) şikâyetleri oldu.
• Hastaya ek müdahaleler yapıldı ve ücret iadesi talebiyle idari/yargısal süreçler başladı.
• Yerel mahkeme bilirkişi raporuna dayanarak karar verdi.
• Yargıtay ise bilirkişi heyetinin yapısının eksik olduğu gerekçesiyle kararı bozdu.

2. Kararda vurgulanan hukuki ilkeler (anlaşılır açıklamalarla)

a) Eser sözleşmesi nedir? (kısa ve sade)

• Hukuki anlamda “eser sözleşmesi”, bir kişinin —örneğin bir hekim veya hastane— belirli bir sonucu ortaya koymayı taahhüt ettiği sözleşme türüdür.
• TBK m. 470’te şöyle tanımlanmıştır: “Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.”
• Estetik cerrahi bağlamında Yargıtay: “Rinoplasti gibi müdahaleler genelde sonuç beklentisi ile yapılır bu sebeple eser sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.” demektedir.
• Buradaki sebebi şöyle açıklayabiliriz. Rino plasti ameliyatı olan kimseler estetik kaygılar sebebiyle bu ameliyat olmak istemektedir. Deviasyon gibi hem estetik kaygılar hem de vücudun fonksiyonlarındaki eksiklikten kaynaklanarak yapılan cerrahi müdahalelerde ise atalarındaki ilişki daha çok vekalet ilişkisidir. 
• Benzer şekilde diğer sağlık problemlerinde de estetik kaygı içermemesi şartıyla vekâlet ilişkisinin kurulduğunu söyleyebiliriz.
• Bu ilişkinin, eser sözleşmesinden farkı ise edimin sonucunun değil fiilinin taahhüt edilmesidir. Burada anlamamız gereken ise şudur. Doktor bu kez tıbbi gerekliliklere uygun şekilde hareket ettiği kadar hukuki sorumluluktan kurtulacaktır. Yani doktor sonucu taahhüt etmez. 
• Burun estetiği güncel karar 2025

Pratik not (doktorlara): “Ben estetik sonuç garanti ediyorum” gibi kesin taahhütler veya sonuç beklentisinin öne çıktığı durumlar eser sözleşmesinin ortaya çıkmasına sebep olur; sözleşme ve onam metinlerinizde beklentiyi gerçekçi şekilde çerçevelendirin.

b) Sonuç sorumluluğu ne demek?

• “Sonuç sorumluluğu”, yüklenicinin (burada hekim/hastane) ortaya koyacağı eserin —burada ameliyat sonucu— beklenen niteliği sağlamaması halinde doğabilecek sorumluluğu ifade eder.
• Yargıtay’a göre estetik müdahalelerde sonuç beklentisi bulunduğunda, hakimin veya bilirkişinin bunu değerlendirirken “hekim sadece özen borcunu mu yerine getirmiş yoksa sonucu da taahhüt etmiş mi?” sorusuna yanıt araması gerekir.

c) Ayıp (eksiklik) ve aydınlatma (bilgilendirme) yükümlülüğü

• Ayıp: Eserin beklenen özellikleri taşımaması.
• Örn. estetik hedeflerin hiç yakalanmaması veya fonksiyonel kayıplar.
• Aydınlatma yükümlülüğü: Hastanın ameliyatın riskleri ve olası sonuçları konusunda önceden yazılı ve sözlü olarak bilgilendirilmesi zorunludur. Eksik bilgilendirme varsa bu, hukuki sorumluluğu artırır. Burun estetiği güncel karar 2025

d) Bilirkişi neden kritik?

• Tıbbi davalarda mahkeme, olayın tıbbi yönünü anlamak için uzman bilirkişilerden görüş ister. Nitekim ne hakimler ne de avukatlar yeteri kadar tıbbi bilgiye sahip olamayacaklardır.
• Dolayısıyla bilirkişi heyetinin uzman doktorlardan oluşması gereklidir. Bu kimseler hakim ve avukatların anlayabileceği dilde bilirkişi raporları yazarak durumun mahiyetini ortaya koymaya çalışır.
• Yargıtay burada özellikle Plastik/Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanının bilirkişi heyetinde yer almasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Eksik veya yanlış uzmanlıktaki raporlar yargılamayı eksik bırakır ve bozmaya sebep olur.
• Buradaki bozmaya sebep olurdan kastımız ise şudur: ilk derece mahkemesi yani konunun yargıya taşındığı ilk aşamada kararı veren ilk mahkemenin vereceği kararın bir üst mahkeme tarafından geçersiz kılınması. 

/http://Pexels’tan Sora Shimazaki fotoğrafı: https://www.pexels.com/tr-tr/fotograf/tahta-tokmak-yakin-cekim-fotografi-5668473/

3. Kararın doktorlar (ve klinikler) için somut etkileri — hızlı kontrol listesi

Aşağıdaki liste, klinik uygulamada uygulanabilir ve mahkemede delil/ savunma hazırlarken işe yarar:

1. Aydınlatılmış onam (yazılı + fotoğraf):
   • Ameliyatın amaçları, mümkün sonuçlar, ciddi komplikasyonlar (ör. koku kaybı, nefes alma sorunları) açıkça yazılı olsun.
   • Ön/son fotoğraflar, ölçümler ve görüntü kayıtları saklansın.
2. Beklenti yönetimi:
   • Hastanın “tam olarak şu görüntü olacak” gibi beklentisini sınırlandırın; sonuçların anatomik ve iyileşme değişkenleri içerdiğini yazılı şekilde not edin.
3. Protokol ve komplikasyon yönetimi belgesi:
   • Ameliyat sonrası komplikasyon çıktığında izlenecek adımların (yeniden müdahale, konsültasyon, konservatif tedavi) kayıt altına alınsın.
4. Bilirkişi uyumu için hazırlık:
   • Dosya; ameliyat planı, kayıtlı konsültasyonlar, ameliyat raporu, anestezi kayıtları, fotoğraflar, takip notları ve aydınlatılmış onamı içermelidir. — böylece bir bilirkişi heyeti inceleme yaparken davaya konu rapor eksik belge nedeniyle dava zayıflamamış olur.
5. Sözleşme dili dikkatli olsun:
   • “Kesin sonuç taahhüt edilmiştir” şeklinde ifadelerden kaçının; bunun yerine “öngörülen estetik hedefler” gibi ibareler tercih edin.

4. Hastalar için kısa rehber (ne isteyip ne beklemeli)

• Ameliyat öncesi tüm riskleri ve olası alternatifleri yazılı isteyin.
• Ameliyat sonrası beklenen normal iyileşme süresi ve sorun çıkarsa kiminle iletişime geçileceğini öğrenin.
• Memnuniyetsizlik halinde uzman görüşü ve ikinci görüş alma hakkınız vardır; şikâyetleriniz belgelenmişse hukuki süreçte bunlar önem kazanır.

5. Hukuki perspektiften örnek soru-cevap (doktorların sık soruları)

• S: Hekim “iyi niyetle ama istenen sonucu sağlayamadıysa sorumlu olur mu?”
  • A: Bu, somut duruma bağlıdır. Eğer hekim tıbbi standartlara uygun davranmış, gerekli özeni göstermiş ve hastayı doğru bilgilendirmişse sorumluluk sınırlı olabilir. Ancak sonuç beklentisinin güçlü olduğu durumlarda “sonuç sorumluluğu” tartışması doğabilir. Böyle bir durumda hekimin/hastanenin, yukarıda bahsettiğimiz üzere eser sözleşmesinin sonucu taahhüt eden bir işlem olması sebebiyle sorumluluktan kurtulması daha zor olur. Burun estetiği güncel karar 2025
• S: Bilirkişi raporu nasıl etkiler?
  • A: Konuya uygun uzmanlarca hazırlanmış kapsamlı bir bilirkişi raporu, mahkemenin bilimsel değerlendirmesini doğrudan etkiler. Eksik uzmanlık içeren raporların kararı bozma riski yüksektir.
  • Ayrıca günümüzde özellikle özel hukuk davalarında bilirkişi raporlarının hükme doğrudan etki ettiğini de belirtmek gerekir. Yani bilirkişi raporu doktor lehine hazırlanmışsa bilinmelidir ki o dosyada doktor lehine bir karar çıkacaktır. 

YARGITAY KARARININ TAMAMI

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının müvekkili hastaneye gelerek septum perforasyon onarımı, septoplasti, konka redüksiyonu ve rinoplasti ameliyatı olduğunu, ameliyattan sonra eğrilik şikayeti ile tekrar kuruma müracaat ettiğini ve 2. kez ameliyat olduğunu bir süre sonra koku almama şikayeti ile başvuru yapıldığını, ancak 3. operasyonunun müvekkil hastanede değil dışarıdan başka bir doktor tarafından yapıldığını, davalının ameliyatlar için ödemiş olduğu miktarların iadesi için tüketici hakem heyetine başvurduğunu ve başvurusunun kabul edildiğini, hakem heyeti kararının yerinde olmadığını belirterek Yenimahalle İlçe Tüketici Hakem Heyeti’nin 02.11.2023 tarihli, N1 karar sayılı kararının iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; yapılan estetik ameliyatların sonucunun istediği gibi olmadığını ve koku kaybı yaşadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama esnasında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalı hastanın koku alma konusundaki şikâyetleri hakkında dosya kapsamında tıbbi tanı bulunmadığı sadece davalının beyanlarından ibaret olduğu, davacının hastaneye özel hasta statüsünde başvurduğu ve şikâyetleri ile ilgili olarak davacı hastaneden aldığı tıbbi hizmetlerin ve davacı hastane tarafından yapılan tedavilerin yerinde ve uygun olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ

A. Kanun Yararına Temyiz Sebepleri

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararma yönelik Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz isteminde; davalının davacı hastane bünyesinde yaptırdığı ameliyat ve işlemlerin TBK’nın 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında olduğu ve eser sözleşmesinin niteliği gereği sonuç taahhüdünü içerdiği, davalıya verilen sonuç taahhüdünün yerine getirilmediği gerekçesi ile kararın kanun yararına bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında ödenen bedelin iadesine ilişkin verilen tüketici hakem heyeti kararının iptali istemine ilişkindir.

1. Taraflar arasında 6098 sayılı TBK’nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ihtilaf konusu değildir. Sözleşme ile davacıya estetik müdahalede bulunulması kararlaştırılmıştır. Davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin niteliği itibariyle hekim ile hasta arasında tedaviye ilişkin sözleşmeden farklı olduğu ve eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Eser sözleşmesini düzenleyen TBK’nın 470. maddesi uyarınca yüklenicinin edimi bir eser meydana getirmeyi; iş sahibinin edimi ise karşılığında bedel ödemeyi üstlenmesidir.

Eser sözleşmelerini, diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran önemli hususlardan birisi de sonuç sorumluluğu, yani tarafların iradeleri doğrultusunda yüklenici tarafından bir sonucun meydana getirilmesi taahhüdüdür. Burada, vekâlet akdindeki gibi sonuç taahhüt edilmeksizin sadece bir işin görülmesi taahhüdü bulunmamakta, bir eserin-sonucun yaratılıp teslim edilmesi borcu altına girilmektedir. Bu borcun altına giren taraf, yani yüklenici, TBK’nın 471/1. maddesi ve işin mahiyeti gereği, işi sadakat ve özenle yerine getirmek zorundadır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma ve ona zarar verecek her türlü eylemden kaçınması anlamını taşır.

Eser, yüklenicinin sanat ve beceriyi gerektiren, bir emek sarfı ile gerçekleştirilen sonuçtur. Yüklenicinin eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmesi, davalı yüklenicinin hem sadakat hem de özen borcunu kapsar. Burada belli bir sonucun ortaya çıkması amaçlanır. Meydana getirilen eserin iş sahibinin beklentisini karşılamaması halinde ise, sözleşmedeki yarar dengesi iş sahibi aleyhine bozulmuş olur. Bu bakımdan eserin fen ve sanat kurallarına uygun, iş sahibinin beklentilerini karşılar özellikleri taşıması aranır. Aksi halde eserin ayıplı olduğu kabul edilir. Ayıplı eseri meydana getiren yüklenici ise, ortaya çıkan ayıp ve eksiklerden sadakat ve özen borcu nedeniyle sorumludur. Yüklenici, hangi yöntemi kullanırsa kullansın eserin ayıpsız olarak ortaya çıkması gerekmekte olup, diğer bir deyişle eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmektedir. Davacı estetik amaçlı olarak davalıya başvurmuş olduğuna göre, estetik ameliyat yapılmak suretiyle istenilen ve kararlaştırılan amaca uygun güzel bir görünüm sağlanması ve sürecin sağlıklı bir şekilde neticelendirilmesi hususlarının taraflar arasındaki eser sözleşmesinin konusu olduğu açıktır. Burada yüklenici, eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmek yükümlülüğü altındadır. Komplikasyonlarda ise aydınlatma yükümlülüğü ve komplikasyon yönetiminin doğru yapılması yine yüklenicinin sorumluluğundadır.

Ayrıca, 04.04.1997 tarihinde imzalanan ve 09.12.2003 tarihinde 25311 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren ve iç hukukumuzun bir parçası haline gelen AVRUPA BİYOTIP SÖZLEŞMESİ 16.03.2004 tarihinde onaylanmış olup, sözleşmenin “Meslek Kurallarına Uyma” başlıklı 4. maddesinde, “araştırma dahil, sağlık alanında herhangi bir müdahalenin ilgili mesleki yükümlülükler ve standartlara uygun olarak yapılması gerekir.” düzenlemesi karşısında, davacıya tıbbi müdahalede bulunulduğuna göre bu sözleşme hükümleri de esas alınarak uyuşmazlığın çözümü zorunludur.

Sözleşmenin 4. maddesinde kastedilen standardın da, tıbbi standart olduğu tartışmasız olup, tıbbi standartlara aykırılık teşhis ya da tedavi aşamasında ya da müdahale sonrasındaki süreçte noksanlık ya da yanlışlık şeklinde gerçekleşebilir. “Tıbbi Standart” hekimin tedavinin amacına ulaşması için gerekli olan ve denenerek ispatlanmış bulunan, hekim tecrübesi ve doğa bilimlerinin o anki ulaştığı düzeyi ifade etmekte olup, denenmiş ve bilinen temel meslek kurallarıdır. Sözleşmenin eser niteliğindeki “estetik müdahalelerde” de uygulanacağının kabulü zorunludur.

Somut olayda davalının rinoplasti operasyonunun davacıya ait hastanede yapıldığı, ameliyat sonrası burunda eğrilik bulunması nedeniyle ikinci kez ameliyat edildiği bundan sonra koku alma şikayeti üzerine dava dışı başka bir doktor tarafından yeniden ameliyat edildiği, maddi masraflarının tahsili talebiyle hakem heyetine başvurduğu, bu başvurunun kabulüne karar verildiği, daha sonra hakem kararının mahkemece iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Davacıya ait hastanede yapılan ilk operasyon estetik operasyon olup bu niteliği itibariyle eser sözleşmesi niteliğindedir.

Davalının ilk operasyon sonrasında iki kez operasyon geçirmesi eser sözleşmesi gereği sonuç taahhüdünün gerçekleşmediğini ortaya koymaktadır. Ancak yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli değildir. Zira heyette bulunan bilirkişiler KBB uzmanı ve hesap uzmanı olup dava konusu uyuşmazlık konusunda yeterli uzmanlığa sahip oldukları kabul edilemez.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; yapılan ameliyat ve işlemlerin niteliği gereği estetik operasyon olduğu dikkate alınarak, içerisinde Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahının da bulunduğu bir heyet oluşturularak alınacak raporun sonucuna göre davacının talebi hakkında karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanlış değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, HMK’nın 363. maddesi gereğince Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın yukarıda belirtilen nedenlerle BOZULMASI gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un/HMK’nın 363/1 hükmüne dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere HMK’nın 363/2 hükmü gereğince KANUN YARARINA BOZULMASINA,

Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 25.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

(Yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir.)