Yabancılar hukukunda devletlerin egemenlik yetkisi gereği, ülkede bulunmasını istemedikleri yabancıları sınır dışı etme (deport) hakları vardır. Ancak bu hak sınırsız değildir. İnsan hakları ve uluslararası sözleşmeler, yaşam hakkının tehlikede olduğu durumlarda devlete “Dur!” der. İşte bu fren mekanizmasının hukuki adı **”Geri Gönderme Yasağı”**dır.

Bu yazımızda, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 4. maddesinde düzenlenen ve bir yabancının suç işlemiş olsa dahi hangi hallerde ülkesine gönderilemeyeceğini inceleyeceğiz.

1. Geri Gönderme Yasağı Nedir?

6458 sayılı Kanun, insani değerleri korumak adına çok kesin bir hüküm getirmiştir. Kanunun “Geri Gönderme Yasağı” başlıklı 4. maddesi şöyledir:

“Bu Kanun kapsamındaki hiç kimse, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez.”

Bu maddeye göre, bir yabancı hakkında sınır dışı kararı alınmış olsa bile, eğer gönderileceği ülkede yukarıdaki tehlikelerden biri varsa, o kişi sınır dışı edilemez.

2. Kimler Bu Kapsama Girer?

Kanun metninden hareketle, koruma kalkanı şu durumlarda devreye girer:

• İşkence Riski Olanlar: Gönderileceği ülkede işkence görme ihtimali somut olanlar.
• İnsanlık Dışı Muamele Görecekler: Onur kırıcı ceza (örneğin kırbaçlanma, taşlanarak öldürülme gibi) veya kötü muamele riski taşıyanlar.
• Hayatı veya Hürriyeti Tehdit Altında Olanlar: Sırf ırkı, dini, milliyeti veya siyasi görüşü nedeniyle ülkesinde idam edilme, hapse atılma veya öldürülme tehlikesi yaşayanlar.

3. Uygulamada Ne Olur?

Eğer yabancı hakkında bu riskler mevcutsa, idare (Göç İdaresi) bu kişiyi sınır dışı edemez. Bu kişilere genellikle Türkiye’de kalış hakkı sağlayan insani ikamet izni veya uluslararası koruma statüleri değerlendirilir. Bu ilke, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile de güvence altına alınmıştır.

---

Anahtar Kelimeler

Geri gönderme yasağı nedir, 6458 sayılı kanun madde 4, yabancıların sınır dışı edilemeyeceği haller, non refoulement ilkesi, işkence yasağı ve sınır dışı, sınır dışı kararına itiraz sebepleri, mülteci hakları, hayatı tehlikede olan yabancılar, insanlık dışı muamele yasağı, yabancılar ve uluslararası koruma kanunu, sınır dışı etme engelleri, deport iptali, siyasi suçluların iadesi yasağı.

---

Bu makale yapay zekadan destek alınarak üretilmiştir. Hukuki destek amacı gütmemektedir. Detaylı ve güvenilir bilgi için avukatınızdan destek almayı unutmayınız.