Unvanı veya görevi düşürülen işçinin hakları, bir sabah işyerine gittiğinde masasının, unvanının ya da sorumluluklarının değiştirildiğini öğrenen pek çok çalışanın karşılaştığı bir durum. “Beni terfi ettirmediler, tam tersine daha alt bir göreve verdiler” diyen kişilerle sıkça karşılaşıyoruz. Oysa kanun, işçinin çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik yapılmasını sıkı şartlara bağlıyor. Bu yazıda unvan veya görev düşürmenin hangi hâllerde hukuka aykırı sayıldığını ve işçinin bu durumda hangi yollara başvurabileceğini anlatıyoruz.
İçindekiler
- Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik Nedir?
- Değişiklik İçin İşçinin Onayı Şart mıdır?
- İşçi Onay Vermezse Ne Olur?
- Sessiz Kalıp Çalışmaya Devam Etmek Kabul Sayılır mı?
- İşçi Bu Nedenle Haklı Fesih Yapabilir mi?
- Ücret Aynı Kalsa da Görev Düşürme Hukuka Aykırı Olur mu?
- Sıkça Sorulan Sorular
Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi, işverenin iş sözleşmesinde veya iş şartlarında esaslı bir değişiklik yapabilmesi için bunu yazılı olarak işçiye bildirmesini ve işçinin bu değişikliği altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmesini şart koşar. Unvanın düşürülmesi, sorumluluk alanının önemli ölçüde daraltılması, yönetici pozisyonundan sıradan bir çalışan pozisyonuna geçirilmek gibi durumlar, kural olarak bu “esaslı değişiklik” kavramının kapsamına girer.
Değişiklik İçin İşçinin Onayı Şart mıdır?
Evet; kanun açıkça yazılı bildirim ve yazılı kabul şartı arar. İşverenin sözlü olarak “artık bu görevi yapacaksın” demesi ya da işçiyi fiilen yeni bir masaya, yeni bir işe koyması, tek başına hukuka uygun bir değişiklik oluşturmaz. Yazılı onay alınmadan yapılan esaslı değişiklikler, işçiyi bağlamaz.
| Durum | Hukuki Sonuç |
|---|---|
| Yazılı bildirim + yazılı kabul | Değişiklik geçerli |
| Sözlü bildirim, işçi fiilen razı görünüyor | Kural olarak geçersiz, işçiyi bağlamaz |
| İşçi 6 iş günü içinde reddetti | Değişiklik uygulanamaz |
İşçi Onay Vermezse Ne Olur?
İşçi, kendisine yazılı olarak bildirilen esaslı değişikliği altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse, değişiklik işçiyi bağlamaz. Bu durumda işveren, değişikliği geçerli bir nedene dayandırdığını ve bunu yazılı olarak açıkladığını ispatlamak kaydıyla iş sözleşmesini feshedebilir; işçi de bu feshe karşı işe iade davası açma hakkına sahiptir. Yani işçinin onay vermemesi, otomatik olarak işini kaybetmesi anlamına gelmez; süreç yine kanunun öngördüğü fesih usullerine tabidir.
Sessiz Kalıp Çalışmaya Devam Etmek Kabul Sayılır mı?
Uygulamada işçiler çoğu zaman işlerini kaybetme korkusuyla yeni göreve itiraz etmeden çalışmaya devam ediyor. Ancak sadece fiilen çalışmaya devam etmek, kanunun aradığı “yazılı kabul” şartını karşılamaz; bu nedenle işçi, ileride bu değişikliğin geçersizliğini ileri sürebilir. Yine de işçinin uzun süre hiçbir itiraz göstermeden, açıkça yeni görevi benimseyerek çalışması, somut olayın değerlendirilmesinde işverenin lehine yorumlanabilecek bir unsur olabilir; bu nedenle değişikliğe razı olunmadığının en azından yazılı olarak belirtilmesi önemlidir.
İşçi Bu Nedenle Haklı Fesih Yapabilir mi?
İşverenin, işçinin onayı olmaksızın esaslı bir değişikliği fiilen dayatması, işçi açısından İş Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında haklı nedenle derhal fesih hakkı doğurabilir. Bu yolu tercih eden işçi, kıdem tazminatına hak kazanır; ihbar tazminatı talep edemez, çünkü derhal fesihte bildirim süresi aranmaz. Hangi yolun (onay vermeyip bekleme, haklı fesih, ya da işe iade süreci) izleneceği, somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Ücret Aynı Kalsa da Görev Düşürme Hukuka Aykırı Olur mu?
Evet; esaslı değişiklik kavramı yalnızca ücretle sınırlı değildir. İşçinin unvanı, sorumluluk düzeyi, çalışma şartları ya da işyerindeki konumu önemli ölçüde değiştirilmişse, ücret aynı kalsa dahi bu durum esaslı değişiklik olarak değerlendirilebilir. Özellikle yönetici pozisyonundan alınıp sıradan bir çalışan konumuna getirilme, mahkemelerce genellikle işçinin aleyhine bir değişiklik olarak kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Unvanım aynı kaldı ama görevlerim tamamen değişti, bu da esaslı değişiklik sayılır mı?
Evet, belirleyici olan sadece unvan değil, fiilen yürütülen görev ve sorumlulukların niteliğidir; unvan aynı kalsa dahi görev içeriğinin önemli ölçüde değişmesi esaslı değişiklik sayılabilir.
Değişikliği reddettim, işveren beni feshetti, ne yapmalıyım?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde işe iade davası açma hakkınız bulunur; bu süreyi kaçırmadan bir avukata başvurmanız önemlidir.
Diğer işçilik alacakları için izindeyken çağrılıp çalıştırılan işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–

Bir yanıt yazın