Yıllarca kumlama, taşlama, taş kesme ya da benzeri işlerde çalıştınız; şimdi nefes darlığı, kronik öksürük ya da doktorun koyduğu bir akciğer tanısıyla karşı karşıyasınız. Akla ilk gelen soru genellikle şudur: “Bu hastalık işimden mi?” Bu yazıda kumlama işçisi meslek hastalığı sürecinde atılması gereken adımları, hangi belgelerin önemli olduğunu ve hukuki yolları pratik bir sırayla anlatıyoruz.
Hastalığın kendisi ve hukuki niteliği için silikozis meslek hastalığı yazımıza da bakabilirsiniz.
İçindekiler
İlk Adım: Tıbbi Değerlendirme ve İş Öyküsü
Öncelik sağlıktır. Göğüs hastalıkları uzmanına ya da meslek hastalıkları birimine başvurun. Hekime çalıştığınız işleri, hangi yıllarda ve kaç yıl çalıştığınızı, maruz kaldığınız toz koşullarını ve kullandığınız koruyucu donanımı (maske gibi) açıkça anlatın. İş öyküsü tıbbi raporlara geçer ve sonraki değerlendirmelere temel olur. Tetkik sonuçlarının, görüntülerin ve epikrizlerin kopyalarını saklayın.
Çalışma Geçmişinizi Belgelendirin
Meslek hastalığı sürecinde en çok zorlanılan konu, hastalığın hangi işte ve ne kadar süre maruziyetten kaynaklandığının gösterilmesidir. Aşağıdaki belgeler bu bakımdan işe yarar:
| Belge veya delil | Neyi gösterir? | Nereden temin edilir? |
|---|---|---|
| SGK hizmet dökümü | Hangi işyerlerinde, hangi tarihler arasında sigortalı çalıştığınız | e-Devlet |
| İşyeri belgeleri | İşyerinin faaliyet alanı, örneğin kumlama veya taş işleme | Ticaret sicili, vergi levhası, sözleşmeler |
| Bordro ve ücret kayıtları | Çalışma süresi ve ücret | Eski işveren, banka hesap hareketleri |
| Tanıklar | Fiilî görev ve toz maruziyeti | Eski iş arkadaşlarının ad ve iletişim bilgileri |
| Fotoğraf ve video | Çalışma ortamı, havalandırma ve koruyucu donanım durumu | Kişisel arşiv |
| İSG kayıtları | Eğitim, risk değerlendirmesi ve sağlık taramaları | İşyeri ve kurum kayıtları |
| Sigortasız dönemlerin kanıtı | Kayıt dışı çalışılan süreler | Tanıklar, ödeme kayıtları; gerekirse hizmet tespit davası |
Sigortasız çalıştığınız dönemler varsa sigortasız çalışılan süreler için hizmet tespit davası ve hizmet tespit davası süreçleri yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
SGK Süreci ve Meslek Hastalığı Kararı
5510 sayılı Kanun’un 14. maddesi meslek hastalığını tanımlar. SGK, hastalığın çalışılan işten kaynaklandığını Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucusunun sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgelerin Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmesiyle tespit eder. İşveren bildirim yapmasa bile sağlık kuruluşu ve sigortalı kanalıyla süreç başlatılabilir. Meslekte kazanma gücü kaybı en az yüzde 10 ise sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (m.19).
Kurum meslek hastalığını kabul etmezse ya da oranı düşük belirlerse karara karşı iş mahkemesinde dava açılabilir. Kararın tebliğ tarihini not edin; süreler kısa olabilir. Tespit aşamalarının ayrıntısı için silikozis yazımızdaki tabloya bakabilirsiniz.
İşyeri Kapandıysa veya Birden Fazla İşyerinde Çalıştıysanız
İşyerinin kapanmış olması SGK kayıtlarını ve haklarınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Birden fazla işyerinde çalıştıysanız, her işverenin maruziyetteki payı ve kusuru ayrı ayrı incelenir. Bu nedenle işyerlerini, tarihleri ve yaptığınız işleri bir çizelgeye dökmek işe yarar.
Kapanan işyerinin sorumluluğu, şahıs işletmesi mi yoksa şirket mi olduğuna, tasfiye ya da devir bulunup bulunmadığına göre farklılaşabilir. Kimlere karşı dava açılabileceği ayrı bir inceleme gerektirir.
Tazminat Davası Öncesi Dikkat Edilecekler
İşverenin kusuru bulunuyorsa Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi uyarınca tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybı, 56. maddesi uyarınca manevi tazminat talep edilebilir. SGK’nın bağladığı gelirler hesapta dikkate alınır. Dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğunun bulunup bulunmadığı (7036 sayılı Kanun m.3) ve zamanaşımı ayrıca kontrol edilmelidir.
Meslek hastalıklarında zamanaşımının başlangıcı tartışmalı olabildiği için tanı tarihini, rapor tarihlerini ve SGK kararlarının tebliğ tarihlerini not etmeniz yararlıdır. Genel süreç için meslek hastalığı tazminatı nasıl talep edilir ve iş kazası tazminatı davası: haklar, süreç ve zamanaşımı yazılarına bakabilirsiniz.
Kısa Kontrol Listesi
- Hekime iş öyküsünü eksiksiz anlatın, tüm tıbbi belgeleri saklayın.
- e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünü alın.
- Çalıştığınız yerleri, tarihleri ve yaptığınız işleri çizelgeye dökün.
- Eski iş arkadaşlarının iletişim bilgilerini toplayın.
- SGK sürecinin aşamalarını ve karar tebliğ tarihlerini not edin.
- Size sunulan ibraname veya feragat içerikli belgeleri imzalamadan önce değerlendirin.
- Zamanaşımı ve zorunlu arabuluculuk konularını kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kayıt dışı çalıştığım dönemler için ne yapabilirim? Bu dönemlerin ispatı için tanık beyanları, ödeme kayıtları ve diğer deliller kullanılabilir. Gerekirse hizmet tespit davası açılabilir; süreler ve usul konusunda yukarıdaki yazılara bakabilirsiniz.
Yıllar önce işten ayrıldım, hâlâ başvurabilir miyim? İşten ayrılmış olmanız tek başına engel değildir. Ancak hastalığın ortaya çıkış tarihi, illiyet bağı, deliller ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle erken aşamada dosyanın incelenmesi önem taşır.
İşveren maske verdiyse sorumluluktan kurtulur mu? Maske verilmiş olması tek başına yeterli önlem sayılmayabilir. Toz ölçümü, havalandırma, eğitim ve kullanımın denetimi gibi konular birlikte incelenir; kusur değerlendirmesi bilirkişi raporuyla yapılır.
İlgili Yazılar
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın