Haftada 45 saati aşan çalışmanın karşılığını alamadıysanız, bu bir fazla mesai alacağıdır ve geriye dönük olarak istenebilir. Asıl zorluk çoğu zaman rakamda değil, ispattadır. Bu rehberde hesap formülünü, örnek bir hesabı, ispat yollarını ve süreleri bulacaksınız.
Kısa cevap: Haftalık 45 saati aşan her saat, normal saatlik ücretin %50 fazlasıyla ödenir. Saatlik ücret, giydirilmiş brüt aylık ücretin aylık çalışma saatine (haftada 45 saat için yaklaşık 225) bölünmesiyle bulunur. Alacak 5 yıllık zamanaşımına tabidir; dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur (4857 sayılı Kanun m.41, 63).
Son güncelleme: 16 Ekim 2026 · Yazan: Av. Osman Turhan
Fazla mesai ne zaman doğar?
Haftalık normal çalışma süresi 45 saattir (İş Kanunu m.63). Bu süreyi aşan çalışma fazla mesaidir; işçinin onayı gerekir ve yıllık 270 saatlik üst sınır vardır. Sözleşmede haftalık süre 45 saatten kısaysa, 45 saate kadar olan fazla çalışma ise %25 zamlı ödenen “fazla sürelerle çalışma” sayılır. Günlük çalışma süresi ise kural olarak 11 saati aşamaz.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai saat ücreti = (giydirilmiş brüt aylık ücret ÷ 225) × 1,5
Örnek: Giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan işçinin saatlik ücreti yaklaşık 177,78 TL, fazla mesai saat ücreti ise yaklaşık 266,67 TL’dir. Toplam 100 saat fazla çalışma yaptıysa brüt alacak yaklaşık 26.667 TL olur. Yöneticiler, güvenlik görevlileri ve uzaktan çalışanlar için ayrı kurallar uygulanır; bkz. yöneticilerin fazla mesaisi ve özel güvenlikte 24/48 ve 12/36 sistemi.
Fazla mesai nasıl ispatlanır?
| Delil | Not |
|---|---|
| Puantaj, giriş-çıkış (kart) kayıtları | En güçlü delildir; işverenden dosyaya istenir |
| Fazla mesai tahakkuklu, imzalı bordro | Ödenen kısmı gösterir; ödenmeyen fark ayrıca istenir |
| WhatsApp ve e-posta yazışmaları | Talimat ve çalışma saatlerini gösterir |
| Tanık beyanı | Aynı dönemde çalışmış kişilerden alınır; belge yoksa belirleyicidir |
Fazla mesai yalnızca tanık beyanıyla ispatlanırsa mahkemeler hesaplanan tutardan genellikle takdiri bir indirim yapar. Yazılı belge bulunması bu indirimi büyük ölçüde ortadan kaldırır. Konuyla ilgili ses kaydı, “fazla mesai yapmadım” belgesi ve “maaşa dahildir” maddesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı ve dava yolu
Fazla mesai alacağı 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve her ayın ücreti için ayrı işler. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Fazla mesai çoğu zaman kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarıyla birlikte istenir; kalemlerin tamamı için işçilik alacakları rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Normal saatlik ücretin %50 fazlasıyla ödenir. Saatlik ücret, giydirilmiş brüt aylık ücretin aylık çalışma saatine bölünmesiyle bulunur.
Haftalık kaç saatin üzeri fazla mesai sayılır?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık normal çalışma süresi 45 saattir. Bu sürenin üzerindeki çalışma fazla mesai sayılır.
Fazla mesai nasıl ispatlanır?
Puantaj ve giriş-çıkış kayıtları, fazla mesai tahakkuklu bordrolar, yazışmalar ve aynı dönemde çalışmış tanıklar başlıca delillerdir.
Sözleşmedeki fazla mesai maaşa dahildir maddesi geçerli mi?
Her zaman geçerli değildir. Bu tür kayıtların kapsamı ve sınırı, Yargıtay uygulamasında somut olaya göre değerlendirilir.
Fazla mesai alacağında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Zamanaşımı süresi 5 yıldır ve her ayın ücreti için ayrı işler.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu – m.41 (fazla çalışma), m.63 (haftalık çalışma süresi), Ek m.3 (zamanaşımı)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu – m.3 (dava şartı arabuluculuk)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu – m.147 (beş yıllık zamanaşımı)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü hesap ve hukuki değerlendirme yerine geçmez.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Av. Osman Turhan
Turhan Hukuk & Danışmanlık, Yenimahalle/Ankara
Büromuzda bireylere ve şirketlere dava ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz. Çalışma alanlarımızın başında Ankara iş hukuku avukatı hizmeti gelir: işçilik alacakları, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, işe iade, mobbing, iş kazası ve meslek hastalığı, hizmet tespiti ile işverenlere yönelik önleyici danışmanlık konularında arabuluculuk ve dava süreçlerini yürütüyoruz; işçi tarafındaki genel destek için işçi avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Bununla bağlantılı olarak icra ve alacak tahsili ile şirketler ve vergi hukuku alanlarında da çalışıyoruz. Diğer alanlarımız: boşanma ve aile hukuku, ceza hukuku, gayrimenkul ve kira hukuku, miras hukuku, trafik kazası ve tazminat, idare hukuku, yabancılar hukuku ve gurbetçi işleri, sağlık hukuku ve malpraktis ile tüketici hukuku. Tüm alanlarımızı Çalışma alanlarımız sayfasında bulabilirsiniz.
Ofisimiz: Macun, 184. Cad. Gimathan Plaza No: 78/29, Yenimahalle/Ankara · Pazartesi–Cuma 09:00–18:00, Cumartesi 09:00–15:00 · Yol tarifi · Av. Osman Turhan kimdir? · Baro Levhası
Bir yanıt yazın