Sözlü vasiyetname, Türk Medeni Kanunu’ndaki üç vasiyet türünden biridir. Bu yöntem istisnai bir yoldur. Mirasbırakan buna yalnızca olağanüstü durumlarda başvurur. Kişi, resmî veya el yazılı vasiyet yapamıyorsa bu yolu seçer.

I. Sözlü Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları

Sözlü vasiyetname yapmak için iki temel şart vardır. Kanun bu şartları TMK m. 539/I’de düzenler.

Vasiyetname türleri için tıklayınız.

A. Olağanüstü Halin Varlığı

Öncelikle olağanüstü bir durum olmalıdır. Kanun bu halleri açıkça sayar. Bunlar şunlardır:

• Yakın ölüm tehlikesi,
• Ulaşımın kesilmesi,
• Hastalık (kişinin yazamayacak durumda olması),
• Savaş hali.

B. Başka Şekilde Vasiyet Yapma İmkânının Kalmaması

Sadece olağanüstü hal yetmez. Bu durum, diğer vasiyet türlerini engellemelidir. Yani mirasbırakan, Resmî Vasiyetname veya el yazılı vasiyet yapamamalıdır. Örneğin, savaşta bile noterler çalışıyorsa sözlü vasiyet geçersiz olur. Ancak hasta ameliyattan yeni çıktıysa durum farklıdır. Bilinci yerinde ama eli tutmuyorsa bu şartı sağlar.

II. Sözlü Vasiyetnamenin Yapılış Usulü (TMK m. 539/II)

Mirasbırakan, sözlü vasiyetname sürecini iki aşamada tamamlar. Önce iradesini açıklar, sonra tanıklar bunu belgeler.

1. Mirasbırakanın İradesinin Açıklanması

Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır. Onlardan bu arzuları yazmalarını ister. Bu tanıklar bazı şartları taşımalıdır. Resmî vasiyetnamedeki tanık şartları burada da geçerlidir (okuryazarlık hariç).

2. Tanıklık ve Belgelendirme

Tanıklar mirasbırakanın iradesini kayıt altına alır. Bunu iki yolla yaparlar:

• Belge Düzenleme Yolu: Tanıklardan biri beyanları hemen yazar. Yer ve tarih belirtir. Belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır. Sonra iki tanık belgeyi alır. Vakit kaybetmeden Sulh veya Asliye Mahkemesine teslim ederler.
• Mahkemede Beyan Yolu: Tanıklar yazı yazmayabilir. Bunun yerine hemen mahkemeye giderler. Mirasbırakanın sözlerini hâkime anlatırlar. Hâkim bu beyanları tutanağa geçirir. Böylece sözlü vasiyetname resmileşir.

Ayrıca bazı kişiler hâkim yerine geçer. Örneğin üst rütbeli subaylar veya hastane yöneticileri tanıkları dinler. Detaylı bilgiye Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.

III. Sözlü Vasiyetnamenin Hükümden Düşmesi (TMK m. 541)

Sözlü vasiyetname sonsuza kadar geçerli değildir. Olağanüstü hal biterse hükmü sona erer. Kanun mirasbırakandan yeni bir vasiyet bekler.

• Olağanüstü durum ortadan kalktı diyelim. Mirasbırakan artık notere gidebiliyorsa süre başlar. Bu tarihten itibaren bir ay geçerse sözlü vasiyetname düşer.
• Ancak mirasbırakan bu bir ay içinde ölürse vasiyet geçerli kalır. Fakat mirasçılar yine de itiraz edebilir. Ehliyetsizlik veya irade sakatlığı varsa iptal davası açarlar.

---

Anahtar Kelimeler

Sözlü Vasiyetname, İstisnai Şekil, Olağanüstü Hal, TMK 539, Mirasbırakanın Son Arzuları, Tanık Yükümlülüğü, Belgelendirme, Hükümden Düşme Süresi, TMK 541, İptal Sebepleri.