Deepfake ve yapay zeka suçları, bildiğimiz kadarıyla Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir başlık altında düzenlenmiş değil; sahte görüntü veya ses, olayın niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134), kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ve yayılması (m.135-136), şantaj, hakaret ya da bilişim yoluyla dolandırıcılık (m.158) hükümleriyle değerlendiriliyor. Yani hukuki yol var, ama hangi madde üzerinden başvuracağınızı doğru kurmak gerekiyor. Ankara’da ceza davalarında hizmet veriyoruz: Ankara ceza avukatı olarak bu tür dosyalarda gördüğümüz ortak nokta, içeriğin hızla yayılıp delillerin hızla kaybolmasıdır.
Deepfake ve yapay zeka suçları için ayrı bir madde bulunmuyor gibi görünse de TCK m.134 (özel hayat), m.135-136 (kişisel veriler), şantaj, hakaret ve m.158 (bilişim yoluyla dolandırıcılık) uygulanabilir. Önce delili saklayın, sonra savcılığa başvurun ve içeriğin kaldırılmasını ayrıca isteyin. Sonuç dosyanın koşullarına göre değişir.
İçindekiler
- Deepfake ve Yapay Zeka Suçları Nedir, Hukuken Nasıl Nitelenir?
- Hangi TCK Maddeleri Uygulanır? (134, 135, 136, 158)
- Mağdur İçin İlk Adımlar: Ne Yapmalısınız?
- Delil Toplama ve Tespit
- Savcılığa Suç Duyurusu
- İçeriğin Kaldırılması ve Erişim Engeli (5651)
- Tazminat ve Kurumsal Başvurular
- Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
- İçeriği Paylaşan veya Üreten Tarafın Durumu
- Sık Yapılan Hatalar
- Sıkça Sorulan Sorular
- Sonuç
Deepfake ve Yapay Zeka Suçları Nedir, Hukuken Nasıl Nitelenir?
Deepfake, yapay zekâ ile bir kişinin yüzü, sesi ya da hareketlerinin gerçek gibi görünecek şekilde üretilmesi veya değiştirilmesidir. Hukuk açısından asıl soru “bu bir deepfake mi” değil, “bu görüntü veya ses ne amaçla, kime karşı ve nasıl kullanıldı” sorusudur. Aynı teknoloji; şantaj amaçlı uyduruk bir video, tanıdığınızın sesini taklit eden dolandırıcılık telefonu ya da bir iş insanını itibarsızlaştıran sahte bir konuşma olarak karşımıza çıkabiliyor ve her biri farklı suç tipine bağlanıyor.
Mevzuat sürekli gündemde olduğundan, müvekkillerimize başvuru öncesinde yürürlükteki metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol etmeyi öneriyoruz. Yüzünüzün izinsiz kullanıldığı daha genel durumlar için yüzüm kullanılarak yapılan sahte içerikler yazımıza; başvurunun genel işleyişine ise bilişim suçları şikayeti nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz. Bu sayfada deepfake’e özgü hukuki nitelendirme ve yolları anlatıyoruz.
Hangi TCK Maddeleri Uygulanır? (134, 135, 136, 158)
TCK m.134: Özel hayatın gizliliğini ihlal
Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin ifşa edilmesi m.134 kapsamındadır. Cinsel içerikli sahte görüntülerde bu madde çoğu zaman ilk akla gelen maddedir. Ancak görüntünün gerçek olmayıp yapay zekâyla üretilmiş olması, uygulamada tartışma yaratabilecek bir noktadır. Bu nedenle dilekçede yalnızca m.134’e dayanmak yerine, aynı olayın karşılandığı diğer maddeleri de birlikte göstermek gerekir. Soruşturma bu suçta şikâyete bağlı değildir.
TCK m.135-136: Kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması
Yüz görüntüsü ve ses, kural olarak kişisel veridir. Kişisel verileri hukuka aykırı kaydeden kişiye m.135/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir; başkasının siyasi, dini, cinsel ya da sağlıkla ilgili bilgilerinin kaydedilmesinde ceza yarı oranında artırılır. Verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi ise m.136 uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapisle karşı karşıyadır. Sosyal medyadan toplanan fotoğrafların bir modele yüklenmesi ve üretilen videonun paylaşılması çoğu dosyada bu iki maddeyle birlikte tartışılıyor. Fotoğraf paylaşımı özelinde izinsiz fotoğraf paylaşma suçu yazımıza da göz atabilirsiniz.
TCK m.158: Bilişim yoluyla dolandırıcılık
Sahte ses ya da videonun para almak için kullanıldığı durumlar m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir; ceza aralığı üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Örneğin bir yakınınızın sesini taklit ederek acil para isteyen arama bu kapsama girebilir. Konunun ayrıntıları için bilişim yoluyla dolandırıcılık yazımıza bakın.
Şantaj, tehdit ve hakaret
“Ödeme yapmazsan bu videoyu yayarım” türü talepler şantaj (m.107) ve tehdit (m.106) hükümleri kapsamındadır. Sahte içeriğin kişinin onurunu kırmak amaçlı kullanılmasında hakaret (m.125) da söz konusu olabilir; hakaret şikâyete bağlıdır ve süre ayrıca önemlidir. Sosyal medya mecrasındaki şantaj dosyaları için sosyal medyada hakaret ve şantaj yazımıza bakabilirsiniz.
| Olay | İlgili madde | Ceza aralığı (özet) |
|---|---|---|
| Kişisel verinin hukuka aykırı kaydedilmesi | TCK m.135/1 | 1 – 3 yıl hapis |
| Kişisel verinin hukuka aykırı verilmesi, yayılması, ele geçirilmesi | TCK m.136 | 2 – 4 yıl hapis |
| Özel hayatına ilişkin görüntü/seslerin ifşası | TCK m.134/2 | 2 – 5 yıl hapis |
| Bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık | TCK m.158/1-f | 3 – 10 yıl hapis ve adli para cezası |
| Hakaret | TCK m.125 | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para (şikâyete bağlı) |
Tablo genel bir özettir. Nitelikli hâller, basın-yayın yoluyla ifşa, birden fazla suçun birleşmesi ve indirim sebepleri cezayı değiştirir; bu nedenle kendi dosyanız için ayrı hesap gerekir.
Mağdur İçin İlk Adımlar: Ne Yapmalısınız?
İlk saatlerde panik en pahalı hatadır. Sırayı şöyle öneriyoruz:
- İçeriği ve onu yayan hesabı kayıt altına alın, silmeye çalışmayın.
- Tehdit veya para talebi varsa karşılık vermeyin, ödeme yapmayın; mesajları saklayın.
- Aynı gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.
- İçeriğin kaldırılması için platforma ve gerekirse sulh ceza hakimliğine başvurun.
- Hesaplarınızı güvene alın: şifre değiştirin, iki adımlı doğrulamayı açın, fotoğraf paylaşım ayarlarını daraltın.
Sık gördüğümüz durum şu: mağdur, utancından haftalarca kimseye söylemiyor, bu sürede içerik başka hesaplara taşınıyor. Erken başvuru, hem içeriğin yayılma hızını hem de delil kaybını sınırlar.
Delil Toplama ve Tespit
Deepfake dosyalarında iki ayrı ispat sorusu vardır: içerik kim tarafından, nerede, ne zaman yayınlandı ve içerik gerçekten sahte mi. Birincisi için URL, profil bağlantısı, tarih-saat ve yayın kaydı; ikincisi için orijinal fotoğraf veya video kaynaklarınız, çekim tarihleri ve gerekirse bilirkişi incelemesi önem kazanır. Sahte içerikte göz kırpışı, dudak senkronu ve ışık tutarsızlığı gibi işaretler olsa da bunlar tek başına kesin kanıt sayılmaz; teknik tespiti uzman yapar.
Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir. Bağlantıyı, hesabın kimliğini ve tarih bilgisini birlikte saklayın; gerekirse noter aracılığıyla içerik tespiti yaptırın. Delilin hukuka uygun toplanması da önemlidir: başkasının hesabına girerek kanıt aramak size ayrı bir sorun açabilir, bunun sınırları hukuka aykırı delil yazımızda anlatıldı.
Savcılığa Suç Duyurusu
Ankara’da suç duyurusu dilekçesi, adliyedeki Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı müracaat bürosuna verilir; avukatla başvurulursa UYAP üzerinden de iletilebilir. Dilekçede olayın kronolojisini, delilleri ve düşündüğünüz suç tiplerini (ör. m.134, 135-136, 107) gösterin; faili biliyorsanız kimliğini, bilmiyorsanız “şüpheli meçhul” ibaresiyle hesap ve numara bilgilerini yazın. Savcılık IP, abonelik ve cihaz kayıtlarını ister; şüphelinin cihazlarına el koyma kural olarak hakim kararıyla olur. Ayrıntılı örnek ve yapı için savcılığa suç duyurusu dilekçesi yazımıza bakın.
Takipsizlik kararı çıkarsa, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edilebilir (CMK m.173); yeni delil ve eksik araştırma vurgusu burada belirleyicidir.
İçeriğin Kaldırılması ve Erişim Engeli (5651)
Suç duyurusu failin cezalandırılması içindir; içeriği kaldırmaz. Bunun için 5651 sayılı Kanun ayrı yollar sunar. Kişilik haklarının ihlali iddiasıyla içerik, yer ve erişim sağlayıcılara başvurulabildiği gibi sulh ceza hakimliğinden içeriğin yayından çıkarılması veya erişimin engellenmesi talep edilebilir (m.9). Özel hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle kanun, daha hızlı bir yol da öngörür (m.9/A); bu yolda kanundaki kısa süreler ve hakim denetimi işler.
Hangi yolun hangi durumda ilk tercih olduğu, platformun yurt dışında olup olmamasına ve içeriğin niteliğine göre değişir. Bu süreci baştan sona internetten içerik kaldırma nasıl yapılır yazımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz. Erişim engeli genellikle içeriği Türkiye’den görünmez kılar, yani kaynağından tamamen silinmesi ayrı bir platform başvurusu gerektirebilir.
Tazminat ve Kurumsal Başvurular
Ceza davasından bağımsız olarak kişilik hakkı ihlali nedeniyle hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (TMK m.24-25, TBK m.58). Manevi tazminat tutarını içeriğin ne kadar yayıldığı, yapılan atfın ağırlığı ve tarafların durumu gibi unsurlar belirler; iş kaybı gibi somut bir zarar varsa maddi tazminat ayrı talep edilir. Rakam vermiyoruz, çünkü her dosyada fark büyük.
Verilerin bir kurum veya şirket tarafından korunamaması söz konusuysa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayet yolu da vardır; kanundaki sürelere dikkat etmek gerekir. Detay için KVKK veri ihlali ve tazminat yazımıza bakın.
Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
m.134, 135, 136, 107 ve 158’de soruşturma şikâyete bağlı olmayıp resen yapılır; hakaret ise şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m.73). Dava zamanaşımı suçun ceza üst sınırına göre belirlenir (m.66); üst sınırı beş yılı aşmayan suçlarda genel olarak sekiz yıl, m.158/1-f gibi daha ağır cezalı suçlarda ise daha uzun süre söz konusudur. Zamanaşımının kesilmesi ve durması hâlleri hesabı değiştirebilir.
Hukuki süre uzun olsa da pratikte beklemek zarar verir: loglar silinir, hesaplar kapanır, içerik kopyalanarak çoğalır. Geçmiş bir olay için de başvurabilirsiniz, ama delil ne kadar eskiyse sonuca ulaşma ihtimali o kadar zorlaşır.
İçeriği Paylaşan veya Üreten Tarafın Durumu
Hakkında şikâyet yapılan kişiler de bu sayfayı okuyor. “Ben üretmedim, sadece gönderdim” savunması otomatik olarak sorumluluktan kurtarmaz. Kimi dosyalarda m.136’daki “yayma” fiili, kimi dosyalarda hakaret veya özel hayat ihlalinin ifşa biçimi gündeme gelir. Paylaşımın içeriği, paylaşanın amacı ve eylemin kapsamı değerlendirilir. Benzer bir tartışma için retweet etmenin cezai sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
İfadeye çağrıldıysanız içerikleri silmeyin, cihazı sıfırlamayın; susma hakkınız ve avukat yardımından yararlanma hakkınız vardır. Süreç için savcılıktan ifade vermeye çağrıldım yazımızı okuyun. Savunma başlığında içeriğin gerçek olup olmadığı, rızanın bulunup bulunmadığı ve paylaşımın halka açık olup olmadığı öne çıkar.
Sık Yapılan Hatalar
- Şantajı yapana para göndermek. Ödeme talebi genellikle bitmez, ikinci ve üçüncü talep gelir.
- İçeriği hemen silip delilsiz kalmak.
- Sadece platforma şikayet edip savcılığa başvurmamak.
- Dilekçede yalnızca tek maddeye dayanmak ve diğer olası suçları göstermemek.
- Ünlü ya da tanıdık kişiyle ilgili sahte videoyu “zaten sahte” diye önemsememek; sahte olduğunu kanıtlamak da sizin işinize düşebilir.
Ne zaman avukata başvurulmalı? Şantaj veya para talebi varsa, cinsel içerik yayılmışsa, işiniz ya da itibarınız zarar görüyorsa ya da hakkınızda şikâyet yapıldıysa. Ankara’da suç duyurusundan içerik kaldırma ve tazminata kadar bu süreçleri birlikte yürütüyoruz; sonuç vaat edemeyiz, ancak başvuruyu doğru zeminde kurarak zaman kaybını azaltabiliriz.
Sıkça Sorulan Sorular
Deepfake için ayrı bir suç var mı?
Bildiğimiz kadarıyla kanunda deepfake adıyla ayrı bir suç tipi yok; olay özel hayatın gizliliği, kişisel veriler, şantaj, hakaret veya dolandırıcılık gibi mevcut suçlar üzerinden değerlendiriliyor. Güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol etmekte fayda var.
Deepfake mağduru olursam ilk ne yapmalıyım?
İçeriği silmeden bağlantı, tarih-saat ve hesap bilgileriyle kayıt altına alın, şantaj varsa ödeme yapmayın ve aynı gün Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun. İçeriğin kaldırılmasını ayrıca talep edin.
Sahte videoyu internetten nasıl kaldırtırım?
5651 sayılı Kanun uyarınca platforma ve sağlayıcılara başvurabilir, sulh ceza hakimliğinden içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi talep edebilirsiniz. Özel hayat ihlalinde daha hızlı bir yol da vardır.
Sadece paylaştım, ben de sorumlu muyum?
Paylaşan kişi de, içeriğe ve amacına göre kişisel verileri yayma (m.136), hakaret veya özel hayatın ifşası gibi suçlardan sorumlu tutulabilir. Her dosya ayrı değerlendirilir.
Tazminat alabilir miyim?
Kişilik hakkınız ihlal edildiyse hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Tutar, içeriğin yayılma düzeyi ve zararın niteliğine göre değişir.
Şikayet süresi var mı?
m.134, 135, 136, şantaj ve dolandırıcılık resen soruşturulur; hakaret şikâyete bağlıdır ve süre altı aydır. Delil kaybı nedeniyle her durumda gecikmeden başvurmak gerekir.
Sonuç
Deepfake mağduriyetinde hukuk, teknolojiden yavaş hareket eder; bu yüzden aradaki farkı sizin hızınız kapatır. Delil, suç duyurusu ve içerik kaldırma talebini aynı gün içinde kurmak, sonraki ayın tüm seyrini belirleyebilir. Ankara’daki dosyalarınız için Ankara ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 66, 73, 106, 107, 125, 134-136, 158
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 134, 158, 173
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu, m. 9, 9/A
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 58; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 24-25
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanın koşulları sonucu değiştirebilir.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Av. Osman Turhan
Turhan Hukuk & Danışmanlık, Ankara. Ofisimiz deepfake, yapay zekâ ve diğer bilişim suçları başta olmak üzere ceza hukuku, aile ve boşanma hukuku, iş ve işçilik alacakları, icra ve alacak takibi, ticaret ve şirket hukuku, vergi hukuku, idare hukuku, sigorta ve tazminat, gayrimenkul ve kira, miras ve bilişim hukuku alanlarında hizmet veriyoruz.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir yanıt yazın