Kasten yaralama suçu ve cezası, TCK 86 ve 87. maddelerde yaranın ağırlığına göre kademeli düzenlenir. Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada 4 aydan 1 yıla, temel hâlde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür; kalıcı iz, organ işlevinde zayıflama ya da hayati tehlike varsa ceza katlanarak artar. Dosyanın hangi basamakta olduğunu bilmek, hem uzlaşıp uzlaşmayacağınıza hem de nasıl savunma kuracağınıza karar verirken ilk belirleyici adımdır. Ankara’da ceza davalarında hizmet veriyoruz: Ankara ceza avukatı sayfamızdan çalışma alanımıza bakabilirsiniz. Trafikte başlayan tartışmaların kavgaya dönüşmesi de bu dosyaların sık görülen kaynağıdır; ayrıntısı için trafikte araçtan inip kavga etmenin cezası yazımıza göz atabilirsiniz.
Kasten yaralama suçu ve cezası TCK 86’da düzenlenir: temel hâlde 1-3 yıl hapis, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada 4 ay-1 yıl hapis veya adli para cezası. Silah, yakın akraba ya da kamu görevlisi gibi nitelikli hâllerde ceza yarı oranında artar; TCK 87 ağır sonuçlarda daha da yükselir. Uzlaştırma yalnızca basit hâllerde gündeme gelir. Sonuç dosyanın koşullarına göre değişir.
İçindekiler
- Kasten Yaralama Suçu ve Cezası (TCK 86)
- Basit Yaralama ile Hayati Tehlike Yaratan Yaralama Ayrımı
- Nitelikli Hâller: Cezayı Artıran Sebepler (TCK 86/3)
- Ceza Miktarları Tablosu
- Şikâyet Süresi ve Zamanaşımı
- Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
- Adli Rapor ve Darp Muayenesinin Önemi
- Mağdursanız Ne Yapmalısınız?
- Hakkınızda Şikâyet Varsa Ne Yapmalısınız?
- Savunmada İndirim ve Beraat Sebepleri
- Mağdurun Tazminat Hakkı
- Sıkça Sorulan Sorular
- Sonuç
Kasten Yaralama Suçu ve Cezası (TCK 86)
TCK 86. madde, kasten bir başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişinin bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağını düzenler. Kanun, kasten yaralamayı tek bir tip olarak değil, yaralamanın ağırlığına göre kademeli bir sistemle ele alır. Bu yüzden bir dosyada ilk sorulması gereken soru şudur: mağdurun aldığı yara basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeyde mi, yoksa hayati tehlike yaratan ya da kalıcı sonuç doğuran bir yara mı?
Suçun oluşması için failin yaralama iradesiyle hareket etmesi gerekir. Kaza sonucu meydana gelen yaralanma bu madde kapsamında değerlendirilmez, o durumda taksirle yaralama hükümleri (TCK 89) gündeme gelir; trafik kazaları için taksirle yaralama suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz. Dosyalarda şunu sık görüyoruz: tek bir tokat ya da itme bile, kanunun aradığı “acı verme” ölçütünü karşılayabilir. Gözle görülür bir iz bulunmaması, suçun oluşmadığı anlamına gelmez.
Ayrımın doğru yapılması cezanın türünü belirlediği gibi, dosyanın uzlaştırma kapsamına girip girmeyeceğini de belirler. Sık görülen hata: ilk ifadede “sadece ittim” ya da “sadece bağırdık” diyerek olayın küçümsenmesi. Adli raporla çelişen ifade, sonraki aşamalarda savunmanın güvenilirliğini zedeler.
Basit Yaralama ile Hayati Tehlike Yaratan Yaralama Ayrımı
TCK 86/2 uyarınca, yaralama fiilinin sonucu basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüdeyse ceza dört aydan bir yıla kadar hapis ya da adli para cezasıdır ve soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Buna karşılık yaralanma mağdurun hayatını tehlikeye sokuyorsa veya TCK 87’de sayılan sonuçlardan birine (duyu ya da organ işlevinde sürekli zayıflama, yüzde sabit iz, konuşmada kalıcı zorluk, gebe kadında çocuğun vaktinden önce doğması, kemik kırılması gibi) yol açıyorsa, TCK 86’daki ceza belirli oranlarda artırılarak uygulanır.
Bu ayrım adli tabiplik raporuna dayanır. Ancak rapordaki “basit tıbbi müdahale ile giderilebilir” ifadesi mahkemeyi bağlamaz; hukuki nitelendirmeyi mahkeme yapar. Yargıtay uygulamasında, birbiriyle çelişen raporlar bulunduğunda Adli Tıp Kurumundan görüş alınması yönünde kararlar bulunmaktadır. Kalıcı izin varlığı ise çoğu zaman olaydan aylar sonra netleşir, bu nedenle erken tarihli rapor tek başına yeterli olmayabilir.
Nitelikli Hâller: Cezayı Artıran Sebepler (TCK 86/3)
TCK 86/3, kasten yaralamanın belirli kişilere karşı veya belirli araçlarla işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılacağını düzenler. Bu hâller arasında üstsoy, altsoy, eş veya kardeşe karşı işlenmesi, beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı işlenmesi, kamu görevlisine görevi nedeniyle işlenmesi, kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması ve silahla işlenmesi sayılır. Bu hâllerde soruşturma şikâyete bağlı değildir; şikâyetten vazgeçilse bile savcılık dosyayı yürütür.
Aile içi olaylarda artırım ayrıca önem taşır. Eşler arasında yaşanan şiddet olaylarında ceza davasının yanında koruma tedbirleri de gündeme gelir; bu konuda uzaklaştırma kararı nasıl alınır yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ceza Miktarları Tablosu
| Yaralama Türü | İlgili Madde | Ceza |
|---|---|---|
| Basit kasten yaralama | TCK 86/1 | 1 – 3 yıl hapis |
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama | TCK 86/2 | 4 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası (şikâyete bağlı) |
| Nitelikli hâller (silahla, yakınlara, kamu görevlisine karşı vb.) | TCK 86/3 | Temel cezanın yarı oranında artırımı |
| Hayati tehlike, kalıcı iz, organ işlevinde zayıflama, kemik kırılması | TCK 87/1-3 | Temel cezanın yarıdan başlayıp bir kat ve iki kata varan artırımı |
| Yaralamanın ölümle sonuçlanması | TCK 87/4 | Çok daha ağır hapis cezası; ağır ceza mahkemesinde görülür |
Tablodaki aralıklar temel çerçevedir. Kadına karşı işlenen yaralamalarda alt sınırın yükseldiği hâller ve diğer değişiklikler bulunduğundan, somut dosyada güncel kanun metninin kontrol edilmesi gerekir.
Şikâyet Süresi ve Zamanaşımı
Şikâyete bağlı yaralama hâllerinde (TCK 86/2) mağdur, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir (TCK 73). Süre geçtikten sonra yapılan başvuru sonuçsuz kalır. Nitelikli hâller ve TCK 87 kapsamındaki ağır sonuçlarda şikâyet şartı aranmaz.
Dava zamanaşımı ise cezanın üst sınırına göre belirlenir (TCK 66). Üst sınırı üç yıl olan temel yaralamada sekiz yıl, daha ağır sonuçlarda daha uzun süreler uygulanır. Zamanaşımı hesabında kesilme ve durma hâlleri de olduğundan, “zaman aşımına uğradı” kanaatiyle işlem yapmadan önce dosyanın hesaplanması gerekir. Şikâyeti nasıl vereceğinizi merak ediyorsanız savcılığa şikâyet dilekçesi örnekleri yazımız yol gösterebilir.
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
Basit hâldeki kasten yaralama CMK 253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir, tarafsız bir uzlaştırmacı taraflarla ayrı ayrı görüşür ve bir çözüm önerisi hazırlar. Uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, davada ise düşme kararı verilir. Uzlaşma olmazsa dosya olağan yoluna devam eder. Nitelikli hâller (TCK 86/3) ile TCK 87 kapsamındaki ağır sonuçlu yaralamalar kural olarak uzlaştırma dışındadır; kapsamı dosya bazında CMK 253’e göre ayrıca kontrol ederiz.
Uzlaştırmada özür, tedavi masrafının ödenmesi, belirli bir miktar tazminat gibi edimler konuşulabilir. Sık görülen hata: uzlaşma tutanağını okumadan imzalamak ve tazminat haklarından tamamen vazgeçmiş olmak. Tutanağın kapsamı, ileride açılabilecek hukuk davasını da etkileyebilir. Hakkında soruşturma olan kişi açısından da edimin süresinde yerine getirilmesi önemlidir; yerine getirilmeyen edim uzlaşmanın bozulmasına yol açar.
Şikâyetten vazgeçmeyi düşünüyorsanız şikâyetten vazgeçme dilekçesi yazımızda neleri bilmeniz gerektiğini bulabilirsiniz.
Adli Rapor ve Darp Muayenesinin Önemi
İster mağdur ister şüpheli olun, olaydan sonra en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurup adli rapor aldırmak büyük önem taşır. Rapor, yaranın niteliğini ve yaşamsal tehlike olup olmadığını belirleyen temel delildir. Geç alınan raporda iz zamanla silinebileceği için ispat gücü zayıflar. Karşılıklı kavgada her iki tarafın da rapor aldırması, kimin neyle karşılaştığını ortaya koyduğu için savunmada belirleyici olabilir.
Mağdursanız Ne Yapmalısınız?
Önce sağlığınız: gerekiyorsa 112’yi arayın, acil servise gidin ve olayı doktora açıkça anlatın ki rapor adli nitelikte düzenlensin. Ardından olay yerinin ve yaralarınızın fotoğraflarını çekin, tanıkların adını ve telefonunu not edin, varsa güvenlik kamerası görüntüsünün hangi işyerinde olduğunu belirleyin; kayıtlar çoğunlukla kısa sürede silinir. Sonra Ankara adliyesindeki Cumhuriyet Başsavcılığına ya da en yakın karakola giderek şikâyetçi olun. Şikâyet süresini unutmayın.
Ankara’da bu tür dosyalarda mağdur adına şikâyet ve katılma sürecini yürütüyoruz. Başvuru yaparken şüphelinin şikâyetten vazgeçmeniz için baskı yapma ihtimalini de göz önünde bulundurun. Ayrıca soruşturma sonunda takipsizlik kararı çıkarsa itiraz süresi kısadır; ayrıntı için takipsizlik kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Hakkınızda Şikâyet Varsa Ne Yapmalısınız?
Çağrı kâğıdı geldiyse ya da gözaltına alındıysanız, ifade vermeden önce müdafi talep etme ve susma hakkınız vardır. Aceleyle, öfkeyle verilen ilk ifade genellikle dosyanın seyrini belirler; bu konudaki adımları savcılıktan ifade vermeye çağrıldım yazımızda anlattık. Yakınınız gözaltındaysa gözaltındaki yakınınız için ilk 24 saat yazımız da işinize yarayabilir.
Karşı tarafı aramak, tehdit ya da baskı gibi algılanabilecek mesajlar atmak sık yapılan hatadır. Uzlaşma düşünüyorsanız bunu doğrudan değil, uzlaştırma bürosu veya avukatınız aracılığıyla yürütmek hem sizi korur hem de görüşmeyi sonuç verecek bir zemine taşır. Kendi yaralanmanız varsa, siz de rapor alın ve karşı şikâyette bulunup bulunmayacağınızı süre dolmadan değerlendirin.
Savunmada İndirim ve Beraat Sebepleri
Kasten yaralama dosyalarında savunma çoğunlukla dört eksende kurulur. Birincisi meşru müdafaa: haksız bir saldırıya karşı, o anda ve orantılı biçimde yapılan savunma cezalandırılmaz; sınırları meşru müdafaanın sınırları yazımızda ele aldık. İkincisi haksız tahrik (TCK 29): ağır bir haksız fiilin yarattığı öfkeyle işlenen yaralamada ceza belirli oranda indirilebilir. Üçüncüsü delil durumu: tanık anlatımlarının, kamera kayıtlarının ve raporların birbiriyle uyumu. Dördüncüsü cezanın infazı: iki yıl veya daha az hapis cezalarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gündeme gelebilir, ancak koşulları ayrıca aranır. HAGB kararına itiraz yazımız bu aşamada başvurulabilecek yolları anlatır.
Mahkûmiyet çıkarsa istinaf yolu açıktır; süreç için ceza davasında istinaf ve temyiz yazımıza göz atın. Kayıt konusunda endişeniz varsa adli sicil ve arşiv kaydı silme yazımız da faydalı olacaktır. Hepsi dosyanın koşullarına göre değişir; garanti verilebilecek bir sonuç yoktur.
Mağdurun Tazminat Hakkı
Ceza davası failin cezalandırılmasını amaçlar. Tedavi masrafları, iş gücü kaybı ve manevi zarar için ayrıca tazminat talep etmek gerekir. Mağdur, ceza davasına katılan sıfatıyla müdahil olabileceği gibi, hukuk mahkemesinde ayrı bir tazminat davası da açabilir. Fatura, reçete, rapor ve iş göremezlik belgelerini düzenli saklamak ispatı kolaylaştırır. Uzlaşma yapılan dosyalarda tazminat çoğunlukla uzlaşma görüşmesinde birlikte çözülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Şikâyetimi geri çekersem dava biter mi?
TCK 86/2 kapsamındaki basit yaralamada şikâyetten vazgeçilmesi davanın düşmesine yol açabilir. Nitelikli hâllerde (86/3) ve TCK 87 kapsamındaki ağır sonuçlarda ise şikâyet şartı aranmadığı için vazgeçme davayı sona erdirmez.
Uzlaşmayı kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır, uzlaşma tamamen tarafların iradesine bağlıdır. Taraflardan biri kabul etmezse dosya normal soruşturma veya kovuşturma sürecine devam eder.
Kasten yaralamada şikâyet süresi ne kadardır?
Şikâyete bağlı hâllerde süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı aydır. Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet sonuç vermez, bu yüzden raporu aldıktan sonra beklemeden başvurmak gerekir.
Raporda yazan iş göremezlik günü cezayı belirler mi?
Tek başına belirlemez. Yaranın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığı, kemik kırığı, kalıcı iz ya da hayati tehlike gibi bulgular belirleyicidir. Rapor çelişkiliyse mahkeme Adli Tıp Kurumundan görüş isteyebilir.
Meşru müdafaa savunmasını nasıl ileri sürerim?
Kendinize veya bir başkasına yönelik haksız bir saldırıyı o anda ve orantılı biçimde def etmiş olmanız hâlinde gündeme gelebilir. İfadenizde saldırının nasıl başladığını, kamera ve tanık gibi delilleri baştan belirtmek önemlidir.
Hapis cezası verilirse cezaevine girer miyim?
Her hapis cezası fiilen cezaevinde çekilmez. İki yıl veya daha az cezalarda HAGB ve belirli koşullarda seçenek yaptırımlar gündeme gelebilir. Bunların uygulanması sanığın geçmişine, zararın giderilmesine ve dosyanın koşullarına bağlıdır.
Sonuç
Kasten yaralama dosyalarının büyük bölümü yaranın hafifliği nedeniyle uzlaştırmayla ya da ertelenmiş cezayla kapanır, ama bir rapor farkı, bir nitelikli hâl ya da süresinde verilmemiş bir şikâyet tabloyu tamamen değiştirebilir. Mağdur ya da şüpheli olmanıza bakılmaksızın, adli raporu ve ilk ifadeyi doğru yönetmek sürecin en kritik kısmıdır. Ankara’da bu tür dosyalarda destek almak isterseniz Ankara ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 25, 29, 66, 73, 86, 87, 89
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231, 253
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanın koşulları sonucu değiştirebilir.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara

Av. Osman Turhan
Turhan Hukuk & Danışmanlık, Ankara. Ofisimiz kasten yaralama ve diğer kişiye karşı suçlar başta olmak üzere ceza hukuku, aile ve boşanma hukuku, iş ve işçilik alacakları, icra ve alacak takibi, ticaret ve şirket hukuku, vergi hukuku, idare hukuku, sigorta ve tazminat, gayrimenkul ve kira, miras ve bilişim hukuku alanlarında hizmet veriyoruz.
FAYDALI LİNKLER:
–

Bir yanıt yazın