Riskli Yapı Tespitine İtiraz Nasıl Yapılır? 15 Günlük İtiraz ve 30 Günlük Dava Süresi (6306 Sayılı Kanun)

Binanız için “riskli yapı” raporu düzenlendiğini e-Devlet’ten ya da tapu müdürlüğünden gelen bir yazıyla öğrendiyseniz, önünüzde çok kısa süreli iki yol vardır: riskli yapı tespitine itiraz ve idare mahkemesinde iptal davası. Bu tespit, binanın tahliyesine, elektrik ve su gibi hizmetlerin kesilmesine ve sonunda yıkıma giden sürecin ilk halkasıdır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’a göre itiraz süresi 15 gün, dava süresi ise 30 gündür. Bu yazıda tespitin nasıl yapıldığını, kimlerin itiraz edebileceğini, dilekçede neler bulunması gerektiğini ve dava sürecini anlatıyoruz.

Riskli Yapı Tespiti Nedir?

6306 sayılı Kanun’a göre riskli yapı; riskli alan içinde veya dışında bulunan, ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır. Tespit, Bakanlıkça yetkilendirilmiş lisanslı kuruluşlar tarafından yapılır. Tespiti malik kendi başvurusuyla isteyebileceği gibi idare de re’sen yaptırabilir.

Tespit sonucunda düzenlenen rapor, ilgili idareye ve tapu müdürlüğüne bildirilir. Yapı “riskli” bulunmuşsa tapu kütüğüne şerh düşülür. Bu şerh, bundan sonraki bütün hukuki sürecin, yani tahliye, yıkım, yeniden yapım ve bedel anlaşmazlıklarının dayanağını oluşturur. O yüzden tespitin doğru olup olmadığı, bütün sürecin en kritik aşamasıdır.

Tespit Nasıl Bildirilir? Tebligat ve İlan

Riskli yapı tespiti sonucu, taşınmaz üzerindeki ayni ve şahsi hak sahiplerine tapu müdürlüğü aracılığıyla bildirilir. Bildirim e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapılabildiği gibi, muhtarlıkta ilan yoluyla da yapılabilir. Tebligat tarihini iyi tespit etmek gerekir; çünkü hem 15 günlük itiraz süresi hem de 30 günlük dava süresi bu bildirimden itibaren hesaplanır.

Tebligatta itiraz süresi, itirazın nereye yapılacağı ve itiraz edilmediği takdirde yapının belirlenen süre içinde yıktırılacağı belirtilir. Bu ibareleri dikkatle okumak gerekir; idare çoğu zaman yıkım için tanıdığı süreyi (kural olarak 60 günden az olmamak üzere) bu yazıda belirtir. Dava açma süresi genel 60 gün değil, özel bir kanun hükmü gereği 30 gündür. Sürelerin genel işleyişi için idari dava açma süresi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Kimler İtiraz Edebilir?

İdari itiraz hakkı, yapıdaki maliklere (ve kanuni temsilcilerine) aittir. Arsa payı sahipleri, hisseli maliklerden her biri tek başına itiraz dilekçesi verebilir. Kiracıların, tespit raporuna karşı idari itiraz yolunu kullanamayacağı kabul edilir; ancak hakkı etkilenen kiracıların dava açıp açamayacağı yargı kararlarında tartışmalıdır. Bu nedenle kiracıysanız ev sahibinizle iletişim kurmak ve ayrıca hukuki değerlendirme yaptırmak yerinde olur.

İtiraz Süresi ve İtiraz Yolu

Riskli yapı tespitine itiraz süresi tebliğden (muhtarlık ilanı yapılmışsa ilanın son gününden) itibaren 15 gündür. Bu süre hak düşürücüdür; süre geçtikten sonra yapılan itirazlar işleme alınmaz. İtiraz dilekçesi, tespiti yapan idareye, yani Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüğüne ya da yetki devri yapılmışsa ilgili belediyenin kentsel dönüşüm müdürlüğüne verilir.

İtirazı, üniversitelerden görevlendirilen öğretim üyeleri ile Bakanlık personelinden oluşan bir teknik heyet inceler. Heyet gerekçeli karar vermek zorundadır. Bu karar tebliğ edildiğinde, itiraz kabul edilmişse yapı riskli olmaktan çıkar; reddedilmişse tespit kesinleşme yoluna girer ve dava süresi işler.

İtiraz Dilekçesi ve Deliller

İtirazın başarı şansı, rapordaki teknik hataları somut biçimde göstermeye bağlıdır. Dilekçede genellikle şu unsurlar bulunur:

• Taşınmazın tapu bilgileri, tespit raporunun tarihi ve tebligat tarihi,
• Tespitin hangi noktalarda hatalı olduğunun teknik gerekçesi (numune sayısı, karot ve donatı ölçümlerinin yeterliliği, analiz yönteminin uygunluğu gibi),
• Binanın yapım tarihi, statik projesi, yapı denetim ve ruhsat belgeleri,
• Varsa bağımsız mühendislik raporu, ikinci bir lisanslı kuruluşun veya üniversite laboratuvarının ölçüm sonuçları,
• Tespit sırasında binaya yeterli erişimin sağlanıp sağlanmadığına ilişkin bilgiler.

Sadece “binamda sorun yok” demek yeterli olmaz; raporun hangi verilerle çeliştiği gösterilmelidir. Bu nedenle itiraz aşamasında da teknik bilirkişi desteği önemlidir.

İptal Davası: 30 Gün ve Yürütmeyi Durdurma

6306 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre bu Kanun kapsamında tesis edilen idari işlemlere karşı, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İYUK’a göre dava açılabilir. Riskli yapı tespiti de bu işlemlerden biridir. Dava, yapının bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde, tespiti yapan idareye karşı açılır. Riskli yapı tespitine itiraz zorunlu değil, ihtiyaridir; malik itiraz yolunu kullanmadan doğrudan dava açabilir.

Dava açmak tahliye ve yıkım sürecini kendiliğinden durdurmaz. Bina tahliye edilecek ya da yıkılacaksa dilekçede mutlaka yürütmenin durdurulması talebi de yer almalıdır. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu kanaatine varırsa yürütmeyi durdurabilir. Yıkımın geri dönüşü olmayan bir sonuç olması, telafisi güç zarar şartının en güçlü dayanağıdır.

Mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi ve keşif yaptırır. Bilirkişiler binanın gerçek dayanımı, kullanılan test yöntemleri ve raporun yönetmeliğe uygunluğu üzerinde durur. Mahkeme tespit işlemini hukuka aykırı bulursa iptal eder; bu durumda yapının riskli bina statüsü ve buna bağlı bütün işlemler dayanaktan yoksun kalır.

İtiraz mı, Dava mı?

Özellik	İdari İtiraz	İptal Davası
Süre	15 gün	30 gün
Merci	İl müdürlüğü / belediye kentsel dönüşüm müdürlüğü, teknik heyet	İdare mahkemesi
Zorunluluk	İhtiyari	İhtiyari; itiraz olmadan da açılabilir
Bilirkişi ve keşif	Teknik heyet incelemesi	Mahkeme bilirkişisi ve keşif
Yürütmeyi durdurma	Yok	Talep edilebilir

İtiraz, dava açma süresi bakımından da sonuç doğurur. İYUK’un idareye başvuruyla ilgili hükümleri gereğince, itiraz yapılması dava açma süresini durdurabilir; ancak süre hesabında hata riskini azaltmak için itirazla birlikte dava süresini de ayrıca takip etmek, mümkünse dava açma süresi dolmadan davayı açmak ihtiyatlı bir yol olarak öne çıkar. Somut olayda hangi yolun izleneceği, tebligat tarihi ve kalan süreye göre belirlenmelidir.

İtiraz Edilmezse veya Reddedilirse Ne Olur?

Süresinde itiraz edilmezse ya da itiraz reddedilir ve dava açılmazsa riskli yapı tespiti kesinleşir. İdare bu durumda malikleri belirli bir süre içinde binayı tahliye edip yıkmaya davet eder; süre kural olarak 60 günden az olamaz. Yıkım yapılmazsa idare yapıyı yıktırabilir ve masrafı maliklerden tahsil edebilir. Riskli yapıda elektrik, su ve doğalgaz gibi hizmetler de kesilebilir. Malikler bu aşamada yeniden yapım için anlaşma, kira yardımı ve kredi imkânlarından yararlanma gibi 6306 sayılı Kanun’daki haklarını kullanabilir; bu haklar ayrı bir hukuki başlıktır ve somut duruma göre değerlendirilir.

Riskli alan ilanı ve bu alanlardaki acele kamulaştırma ise ayrı işlemlerdir. Alanınız riskli alan ilan edilip acele kamulaştırma kararı alındıysa kamulaştırma iptal davası yazımızda anlattığımız ivedi yargılama süreleri geçerli olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Riskli yapı tespitine itiraz süresi kaç gündür?

Tebliğ tarihinden veya muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren 15 gündür. Bu süre hak düşürücüdür.

İtiraz etmeden doğrudan dava açabilir miyim?

Evet. İtiraz ihtiyaridir. Tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Bina ayakta ve sağlam görünüyor, yine de riskli çıkabilir mi?

Evet. Tespit görünüşe değil, karot, donatı ve zemin analizi gibi teknik verilere dayanır. Bu yüzden itirazın teknik veriye dayanması gerekir.

Dava açarsam bina yıkımı durur mu?

Dava kendiliğinden durdurmaz. Yıkımın veya tahliyenin durması için mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı alınması gerekir.

Sonuç

Riskli yapı tespiti, mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen ve çok kısa süreli itiraz ve dava yollarına bağlı bir işlemdir. Tebligatı aldığınız gün hem 15 günlük itiraz hem de 30 günlük dava süresi için takvim tutmak, teknik veriye dayalı bir itiraz hazırlamak ve gerekiyorsa yürütmeyi durdurma talebiyle dava açmak hak kaybını önler. Her binanın teknik ve hukuki durumu farklı olduğundan somut belgelerle uzman değerlendirmesi almanız önerilir.

---

Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Av. Osman Turhan Kimdir?

Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.

FAYDALI LİNKLER:

Web Sitemiz İçin

Google Maps

İletişim İçin

–

Diğer Kategoriler İçin

Yüzlerce Makalemizi İncelemek İçin