Performans düşüklüğü gerekçesiyle fesih geçerli midir sorusu, “hedeflerini tutturamadın”, “verimin düşük” gibi ifadelerle bir anda işten çıkarılan pek çok çalışanı bürolarımıza getiriyor. İşverenler bu gerekçeyi sıkça kullansa da, mahkemeler performans düşüklüğüne dayalı fesihleri çok sıkı şartlara bağlıyor. Somut, ölçülebilir kriterler olmadan söylenen “verimin düşük” cümlesi çoğu zaman tek başına geçerli bir fesih nedeni sayılmıyor. Bu yazıda performans düşüklüğüne dayalı feshin geçerli sayılması için aranan şartları anlatıyoruz.
İçindekiler
- Performans Düşüklüğü “Geçerli Neden” Kategorisinde midir?
- Yargıtay’a Göre Hangi Şartlar Aranır?
- Objektif Performans Kriteri Nasıl Olmalıdır?
- Önceden Uyarı ve İyileştirme Süreci Şart mıdır?
- Savunma Alma Yükümlülüğü Burada da Geçerli midir?
- Fesih Ne Zaman Kötüniyetli/Geçersiz Sayılır?
- Sıkça Sorulan Sorular
Performans Düşüklüğü “Geçerli Neden” Kategorisinde midir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi, işçinin yetersizliğinden kaynaklanan nedenleri, işverenin fesih için dayanabileceği “geçerli neden” kategorisinde sayar. Ancak kanun burada “yetersizlik” ifadesini kullanır ve bu, işverenin sübjektif değerlendirmesiyle değil, somut ve nesnel ölçütlerle ortaya konması gereken bir durumdur. Yani “bence verimin düşük” demek, tek başına yeterli bir fesih nedeni değildir.
Yargıtay’a Göre Hangi Şartlar Aranır?
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre performansa dayalı fesihte, öncelikle işçiye işe başlarken somut ve ölçülebilir hedeflerin bildirilmiş olması, bu hedeflerin gerçekçi ve ulaşılabilir olması, işçinin performansının düzenli aralıklarla objektif kriterlerle değerlendirilmiş olması ve düşük performansın sadece bu işçiye özgü olup benzer koşullardaki diğer çalışanlarla kıyaslandığında da geçerliliğini koruması gerekir. Bu unsurlardan biri eksikse, fesih geçersiz sayılma riskiyle karşı karşıya kalır.
| Aranan Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Önceden belirlenmiş hedef | İşe başlarken veya dönem başında yazılı/somut hedef bildirimi |
| Objektif ölçüm | Sayısal veriler, düzenli değerlendirme raporları |
| Kıyaslanabilirlik | Aynı görevi yapan diğer çalışanlarla karşılaştırma |
| İyileştirme fırsatı | Uyarı verilmiş, makul süre tanınmış olması |
Objektif Performans Kriteri Nasıl Olmalıdır?
Objektif kriter denince akla satış hedefleri, üretim miktarı, hata oranı gibi sayısal ölçütler geliyor olsa da, bazı meslekler için nitel değerlendirme sistemleri de kabul edilebilir; önemli olan bu sistemin önceden belirlenmiş, işçiye tebliğ edilmiş ve tutarlı biçimde uygulanmış olmasıdır. Sadece fesih anında ortaya çıkarılan, geriye dönük hazırlanmış performans değerlendirme belgeleri, mahkemece genellikle güvenilir bulunmaz.
Önceden Uyarı ve İyileştirme Süreci Şart mıdır?
Yargıtay, performans düşüklüğüne dayalı fesihten önce işçiye durumun bildirilmesini ve performansını iyileştirmesi için makul bir süre tanınmasını arar. İşçi bu süreçte hiç uyarılmamış, birden fesihle karşılaşmışsa, bu durum işverenin gerçekte başka bir nedenle fesih yaptığı ama bunu “performans düşüklüğü” olarak gerekçelendirdiği yönünde güçlü bir şüphe doğurur.
Savunma Alma Yükümlülüğü Burada da Geçerli midir?
Evet; performans düşüklüğü, işçinin davranışı ve yetersizliğiyle ilgili bir gerekçe olduğundan, 4857 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca fesihten önce işçinin bu konudaki savunmasının alınması burada da zorunludur. Savunma alınmadan yapılan performans temelli fesihler, bu usul eksikliği nedeniyle de geçersiz sayılabilir.
Fesih Ne Zaman Kötüniyetli/Geçersiz Sayılır?
Somut hedef bulunmaması, değerlendirmenin sübjektif ve tutarsız olması, işçinin hiç uyarılmamış olması ya da fesih zamanlamasının şüpheli olması (örneğin sendikaya üye olduktan hemen sonra ya da hamilelik bildiriminin ardından “performans düşüklüğü” gerekçesiyle fesih gelmesi) gibi durumlarda mahkeme, gerçek nedenin performans olmadığı sonucuna varabilir ve feshi geçersiz sayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren elinde hazırladığı bir performans raporu var diyor, bu yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir; bu raporun ne zaman, hangi kriterlerle hazırlandığı, işçiye önceden tebliğ edilip edilmediği ve diğer çalışanlarla karşılaştırmalı olup olmadığı mahkemece ayrıca değerlendirilir.
İşe iade davası açarsam ne kadar sürede sonuçlanır?
İşe iade davaları seri muhakeme usulüyle görülür ve nispeten hızlı sonuçlanması amaçlanır, ancak somut sürecin uzunluğu dosyanın yoğunluğuna ve mahkemenin iş yüküne göre değişebilir.
Diğer işçilik alacakları için savunması alınmadan işten çıkarılan işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın