Kıdem tazminatından fazla kesinti yapıldıysa ne yapılır sorusu, hesap özetini eline alıp beklediğinden çok daha az bir rakamla karşılaşan pek çok işçinin ilk sorduğu şey oluyor. Bazı işverenler, tazminattan yasal olmayan kalemleri düşerek ya da yasal kesintileri olduğundan yüksek hesaplayarak işçinin eline geçen tutarı azaltıyor. Bu yazıda kıdem tazminatından hangi kesintilerin yasal olduğunu, hangilerinin haksız sayıldığını ve fazladan kesilen tutarın nasıl geri alınabileceğini anlatıyoruz.
İçindekiler
- Kıdem Tazminatından Yasal Olarak Hangi Kesintiler Yapılabilir?
- Sıkça Karşılaşılan Haksız Kesinti Türleri Nelerdir?
- Avans ve Borç Mahsubu Ne Zaman Yapılabilir?
- Damga Vergisi Kesintisi Nasıl Hesaplanmalıdır?
- Kesintinin Haksız Olduğu Nasıl Tespit Edilir?
- Fark Talebinde Gecikme Faizi de İstenebilir mi?
- Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem Tazminatından Yasal Olarak Hangi Kesintiler Yapılabilir?
Kıdem tazminatı, gelir vergisinden istisna tutulmuş bir ödemedir; yani üzerinden gelir vergisi kesilmez. Buna karşılık, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca kıdem tazminatı ödemesi damga vergisine tabidir ve bu oran binde 7,59 olarak uygulanır. İşveren, işçiye varsa avans, kasa açığı gibi gerçekten belgeli ve rızası dahilinde olan borçları da mahsup edebilir. Bunların dışında herhangi bir kesinti yapılması kural olarak hukuka aykırıdır.
Sıkça Karşılaşılan Haksız Kesinti Türleri Nelerdir?
Uygulamada en sık karşılaşılan haksız kesintiler; işçinin kullanmadığı iddia edilen malzeme veya ekipman bedelinin tek taraflı olarak düşülmesi, cezai şart adı altında tutar kesilmesi, işçinin rızası alınmadan “eğitim gideri” ya da “sözleşme cezası” gibi kalemlerin mahsup edilmesidir. Bu tür kesintiler, gerçek bir borç ilişkisi ve işçinin açık rızası olmadıkça genellikle hukuka aykırı kabul edilir.
| Kesinti Türü | Hukuki Durumu |
|---|---|
| Damga vergisi (binde 7,59) | Yasal, uygulanabilir |
| Belgeli, rıza dahilinde avans/borç | Yasal, mahsup edilebilir |
| Tek taraflı “cezai şart” veya “eğitim gideri” kesintisi | Kural olarak haksız |
Avans ve Borç Mahsubu Ne Zaman Yapılabilir?
İşverenin işçiden gerçek bir alacağı varsa (örneğin belgeli bir avans ödemesi), bu tutarın kıdem tazminatından mahsup edilmesi mümkündür; ancak bu mahsubun dayanağı olan belgenin somut, tarihli ve tutarı açık olması gerekir. “Sana avans vermiştik” gibi soyut ifadeler, kesintiyi tek başına haklı kılmaz; işverenin bu alacağını yazılı belge ile ispat etmesi beklenir.
Damga Vergisi Kesintisi Nasıl Hesaplanmalıdır?
Damga vergisi, brüt kıdem tazminatı tutarı üzerinden binde 7,59 oranında hesaplanır. Bazı işverenlerin bu oranı yanlış ya da yüksek uyguladığı, hatta kıdem tazminatı tavanını aşan kısımlar için farklı hesaplamalar yaptığı görülebiliyor; bu nedenle bordronuzdaki hesaplamayı, güncel tavan tutarı ve doğru oranla karşılaştırmanız önemlidir.
Kesintinin Haksız Olduğu Nasıl Tespit Edilir?
Kesintinin haksız olup olmadığını anlamak için öncelikle brüt kıdem tazminatı tutarınızı (son brüt ücretiniz x çalışılan yıl sayısı, kıdem tazminatı tavanı gözetilerek) hesaplamanız, ardından bordronuzda görünen kesinti kalemlerini tek tek incelemeniz gerekir. Damga vergisi dışındaki her kesim kaleminin somut bir dayanağı olup olmadığını sorgulamak, fazladan kesilen tutarın tespiti açısından ilk adımdır.
Fark Talebinde Gecikme Faizi de İstenebilir mi?
Evet; kıdem tazminatı alacakları için işveren temerrüde düştüğü andan itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı talep edilebilir. Haksız kesintiler nedeniyle eksik ödenen kıdem tazminatı farkı da bu kapsamda değerlendirilir; yani sadece ana para değil, gecikme süresine ilişkin faiz de dava dilekçesinde talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren “şirket zararına sen sebep oldun” diyerek kesinti yaptı, haklı mı?
İşçinin kusuruyla bir zarara sebep olduğu iddiası tek taraflı beyanla ispatlanmış sayılmaz; işverenin bu zararı somut belgelerle ortaya koyması ve gerekirse ayrı bir yargı sürecinde talep etmesi gerekir, kıdem tazminatından doğrudan kesinti yapması kural olarak doğru değildir.
Kesintiye itiraz etmek için ne kadar sürem var?
İşçilik alacaklarında genel zamanaşımı süresi 5 yıldır; bu süre içinde fark tazminat talebinizi dava yoluyla ileri sürebilirsiniz.
Diğer işçilik alacakları için fazla mesai ispatında ses kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir Cevap Yazın