Bir holdingin mağazasında işe başladınız, iki yıl sonra kardeş şirkete geçtiniz, ardından üçüncü şirketin bordrosuna alındınız. Aynı binada, aynı yöneticiye bağlı çalıştınız ama SGK dökümünüzde üç ayrı işveren görünüyor. İşten çıkarıldığınızda son şirket “kıdeminiz yalnızca bizde geçen süredir” diyebilir. Oysa kıdem tazminatı bakımından belirleyici olan, gerçekte kimin işveren olduğudur. Grup şirketlerinde kıdem tazminatı hesabının nasıl yapıldığını, hangi ölçütlerle şirketlerin aynı işveren sayılabileceğini ve alacağın kimden isteneceğini aşağıda bulacaksınız. Hesabın genel yöntemi için kıdem tazminatı hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
İçindekiler
Kanun Ne Söylüyor?
1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, işçinin aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştığı sürelerin birleştirilerek kıdem tazminatına esas alınacağını öngörür. Kanun grup şirketleri için ayrı bir hüküm koymaz. Bu nedenle soru şuraya varır: farklı tüzel kişiliğe sahip bu şirketler, işçi bakımından aynı işveren sayılabilir mi?
Hukuken her şirket ayrı bir kişidir. Ancak ortak yönetim, ortak personel ve ortak organizasyonla fiilen tek işletme gibi çalışan şirketlerde işçinin bir şirketten diğerine geçişi çoğu zaman gerçek bir işveren değişikliği olarak değil, aynı işverenin içinde bir yer değişikliği olarak görülür. Tüzel kişiliğin yalnızca işçinin kıdemini bölmek için araç olarak kullanılması da dürüstlük kuralına (Medeni Kanun m. 2) aykırılık tartışmasını doğurur. Her olayın koşulları ayrı incelenir, grupta olmak tek başına yeterli sayılmaz.
Şirketlerin Aynı İşveren Sayılması İçin Hangi Ölçütlere Bakılır?
| Ölçüt | Örnek |
|---|---|
| Ortak sahiplik ve yönetim | Şirketlerin ortakları veya yöneticileri aynı kişi ya da aileden |
| Aynı işyeri | Aynı adreste, aynı ekiple çalışılmaya devam edilmesi |
| Talimat ve yönetim | Amirin, insan kaynaklarının ve iş talimatlarının ortak olması |
| Personel geçişi | Bir şirketten diğerine yeni sözleşme imzalatılarak aktarılma |
| Hak sürekliliği | Unvan, ücret ve görev tanımının kesintisiz sürmesi |
| Sigorta kayıtları | Bir şirketten çıkış ile diğerinde girişin aynı gün veya çok yakın tarihte yapılması |
Bu ölçütlerden birinin varlığı tek başına sonucu belirlemez. Mahkeme bunları bir bütün olarak, işçinin fiilen kimin için ve kimin yönetiminde çalıştığı sorusu etrafında değerlendirir.
Kıdemin Birleşmesi Neyi Değiştirir?
Kıdem yılları birleştiğinde etkilenen tek kalem kıdem tazminatı değildir. İhbar süresi ve yıllık izin süresi de toplam kıdeme göre belirlenir. Kıdem tazminatında her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret esas alınır. Kıdemin bir eşiği aşması ise ihbar ve izin haklarını da yükseltir.
| Toplam kıdem | İhbar süresi (İş K. m. 17) | Yıllık izin (İş K. m. 53) |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | Henüz doğmamış (1 yıl şartı) |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta | 1 yılı doldurduysa 14 gün |
| 1,5 ile 3 yıl arası | 6 hafta | 14 gün |
| 3 yıldan fazla, 5 yıla kadar (5 dahil) | 8 hafta | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 8 hafta | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 8 hafta | 26 gün |
Örneğin ilk şirkette 4 yıl, ikinci şirkette 3 yıl çalışmış bir işçi ayrı ayrı bakıldığında her iki şirket bakımından 5 yılın altındadır. Kıdemler birleştiğinde ise 7 yıla ulaşır ve 20 günlük izin sınıfına girer. Kıdem tazminatı da 4 yıl yerine 7 yıl üzerinden hesaplanır. İhbar ve izin hesabı için ihbar tazminatı hesaplama ve yıllık izin ücreti alacağı yazılarımıza bakabilirsiniz. Kıdem tazminatında uygulanan yıllık üst sınır için kıdem tazminatı tavanı yazımızdaki güncel rakamlara göz atın.
Daha Önce Kıdem Tazminatı Ödenmişse
İlk şirketten ayrılırken kıdem tazminatınızı gerçekten aldıysanız, aynı dönem için ikinci kez tazminat istenemez. Bu ödeme hesapta dikkate alınır. Farklı bir durum, yalnızca kayıt üzerinde çıkış ve giriş yapılıp hiçbir ödeme yapılmadan işçinin yeni şirkette çalışmaya devam etmesidir. Burada önceki dönemin kıdem hakkının ne olduğu, çıkışın işçinin gerçek iradesiyle olup olmadığı ve imzalanan belgelerin içeriği ayrıca incelenir. Bu sebeple işten çıkış sırasında imzalattırılan kâğıtlara dikkat etmek gerekir; ibraname imzalatılırsa işçi alacağını kaybeder mi yazısı bu konuda bilgi verir.
Tazminat Kimden İstenir?
Uygulamada işçi çoğu zaman en son çalıştığı şirkete karşı dava açar. Şirketlerin aynı işveren olduğu ileri sürülüyorsa, ilgili şirketlerin hepsinin arabulucu başvurusunda ve davada karşı taraf olarak gösterilmesi gerekir. Aksi halde önceki dönem bakımından taraf eksikliği sorunu ortaya çıkabilir. İşçilik alacaklarında genel zamanaşımı süresi beş yıldır. Şirketlerden biri faaliyetini devretmişse işyeri devrinde işçi alacakları yazımızdaki iki yıllık birlikte sorumluluk kuralı da devreye girebilir. Taşeron ilişkisinin bulunduğu dosyalarda ise asıl işverenin sorumluluğu yazımız gerekli bilgileri içerir.
İspat İçin Hangi Belgeler Toplanmalı?
| Belge | Neyi gösterir? |
|---|---|
| SGK hizmet dökümü | Hangi şirketlerde, hangi tarihlerde sigortalı olduğunuzu |
| Bordrolar ve banka dekontları | Ücretin ve ödeme düzeninin kesintisiz sürdüğünü |
| İş sözleşmeleri ve işe giriş evrakı | Şirket değişikliklerinin hangi belgelerle yapıldığını |
| E-posta imzaları, kartvizit, organizasyon şeması | Grup içinde tek bir yapıda çalışıldığını |
| Ticaret sicili kayıtları | Şirketlerin ortak ve yöneticilerini |
| Tanıklar ve yazışmalar | Fiili yönetimi ve çalışma düzenini |
Mesajlaşma ve e-posta gibi elektronik delillerin mahkemede nasıl değerlendirildiği için WhatsApp yazışmalarının delil niteliği yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| Yalnızca son şirkete karşı başvurmak | Önceki dönem kıdem bakımından taraf eksikliği doğabilir |
| Şirket değişiminde kıdemi sıfırlayan sözleşmeyi bilmeden imzalamak | İleride alacak tartışmalı hale gelir |
| SGK hizmet dökümünü almamak | Dönemlerin ve işverenlerin doğrulanması güçleşir |
| Sürelerin işlemesini takip etmemek | Zamanaşımı nedeniyle hak kaybı |
Sıkça Sorulan Sorular
Şirketler farklı şehirlerde veya farklı sektörlerde ise kıdem birleşir mi?
Farklı işyerlerinde çalışılması tek başına engel değildir. Kanun aynı işverenin değişik işyerlerindeki sürelerin birleşeceğini söyler. Asıl tartışma, şirketlerin işveren bakımından aynı kabul edilip edilemeyeceğidir ve bu durum ortak yönetim, personel geçişi gibi olgularla değerlendirilir.
Yeni şirkete geçerken önceki hizmetim yeni sözleşmede yazılıydı, bu bana ne kazandırır?
Yeni işverenin önceki hizmet süresini sözleşmeyle kabul etmesi işçi lehine güçlü bir dayanaktır. Bu durumda işveren kendi yazılı beyanıyla bağlı olur ve kıdem hesabında bu süreleri saymak zorunda kalır.
Kıdem tavanı grup şirketlerinde de uygulanır mı?
Evet. Tavan, her çalışma yılı için ödenecek kıdem tazminatının üst sınırıdır. Kıdem birleşse de tavan hesaba aynen uygulanır.
Sonuç
Grup şirketlerinde çalışan işçinin kıdem yıllarının birleştirilip birleştirilmeyeceği, şirketlerin işçi bakımından aynı işveren sayılıp sayılamayacağına bağlıdır. Kanun aynı işverenin değişik işyerlerindeki sürelerin birleştirileceğini söyler; şirketler arasındaki ortak yönetim, aynı işyeri ve personel geçişi gibi olgular bu değerlendirmenin dayanağını oluşturur. Kıdemin birleşmesi yalnızca tazminat tutarını değil ihbar ve yıllık izin sürelerini de değiştirdiği için dosyada büyük fark yaratabilir. SGK hizmet dökümünü almak, imzalanan belgeleri saklamak ve dosyanızı tüm şirketleri kapsayacak şekilde bir avukatla değerlendirmek bu süreçte en sağlıklı başlangıçtır.
İlgili Yazılar
Bu konuda bir dosyanız mı var?
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olayın koşullarına göre değişebilir. Kendi durumunuz hakkında değerlendirme yapılmasını istiyorsanız iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan · Turhan Hukuk & Danışmanlık · Ankara
Turhan Hukuk Danışmanlık bünyesinde hukuk uyuşmazlıklarında profesyonel destek sağlıyoruz. “Avukat Osman Turhan – Turhan Hukuk & Danışmanlık” olarak haklarınızı korumak için yargı süreçlerini titizlikle takip ediyoruz. Hukuki süreçleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Osman Turhan Kimdir?
Avukat Osman Turhan, Niğde Fen Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fakülte ikincisi olarak 8 yüksek onur belgesiyle mezun olmuş bir hukukçudur. Almanya’nın Saarbrücken/Saarland kentinde bir hukuk bürosunda, avukatlık stajı yapmıştır. Yerli ve uluslararası pek çok sempozyumda delege olarak yer almıştır. Halen Ankara 2 Nolu Barosunda Parlamento Komisyonu üyesi olup aynı zamanda Avukat Hakları Merkezi üyeliği görevini yapmaktadır. Ayrıca akademik çalışmalarını sürdüren Turhan, Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına devam etmektedir. Turhan Hukuk & Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren Turhan; şirket danışmanlıkları, dava süreçleri, icra takipleri, sözleşme hazırlama, ceza davaları, vergi davaları ve hukuki savunma alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Uluslararası hukuk deneyimi kapsamında Almanya’da pratik tecrübe kazanmıştır.
FAYDALI LİNKLER:
–
Bir yanıt yazın